Shkruan: Prof.Dr. Metin Izeti
Thonë se ai ende qëndron atje, në shkretëtirën veriore, ku era lëpin faqet e shkëmbinjve të gdhendur mijëra vjet më parë. Jo si një hije, por si një kujtim i ngulitur në gurët e mëdhenj të Hixhrës, aty ku populli i tij, Themudi, skaliti shtëpi në male duke menduar se do të jetonin përjetë. E megjithatë, kur takohesh me të, nuk sheh asgjë të vdekur. Sytë e tij janë si dy burime në mes të shkretëtirës gurishte, të qetë dhe të pashterrshëm, që pasqyrojnë durimin e dikujt që ka parë se si madhështia më e fortë bëhet pluhur. Rreth nesh, gurët qëndrojnë si dëshmitarë të heshtur, duke mbajtur ende gjurmët e daltave që dikur i gdhendnin.
Unë: O Salih, vëlla i Themudit, ty të thërrasin . Thuhet se ti je i biri i shkëmbit dhe i erës, ai që fole me zërin e Zotit në luginën e gurëve . Si është të jesh pejgamber i një populli që dinte të skaliste vetëm gurin, por jo zemrën?
Salihu a.s.: (Fytyra e tij është e skalitur nga drita, por sytë i rrezatojnë butësi) Gurët e tyre, o bir, ishin të bukur. Aq të bukur sa i verbuan. Ata ngriheshin në mëngjes, shikonin shtëpitë e tyre të gdhendura në shkëmbinj dhe thoshin: “Kush është më i fortë se ne?” . Por nuk e dinin se çdo gur që ata skalitnin, ishte në të vërtetë një gur varri i panjohur për ta. Unë u thosha: “Përse e doni kaq shumë gurin? A nuk e shihni se edhe guri më i fortë plaket, çahet, bëhet rërë?” Por ata qeshnin. Ata kishin trashëguar tokën pas Adit dhe mendonin se pasuria dhe fuqia e tyre ishte e përjetshme .
Unë: Pikërisht për këtë dua të di. Populli yt, Themudi… thuhet se ishin mjeshtër të mëdhenj. Ata gdhendnin shtëpi në male, pallate në shkëmbinj . Pse Zoti ua përmend kaq shumë këtë aftësi në Kuran?
Salihu a.s.: (Ngrihet dhe ledhaton me dorë një shkëmb pranë nesh) Sepse çdo gjë që njeriu ndërton me duart e veta, është pasqyrë e shpirtit të tij. Ata gdhendnin shtëpi në male sepse donin të ngjiteshin lart, donin t’i afroheshin qiellit pa leje. Por nuk e dinin se ngjitja e vërtetë nuk bëhet me dalta guri, por me përulësi në zemër. Zoti im thotë në librin e Tij: “Ju i gdhendni shtëpitë në male me mjeshtri të rrallë, andaj frikësojuni Allahut dhe bindmuni mua” . Ata e kishin zotëruar aq shumë artin e skalitjes, sa mendonin se mund të skalitnin edhe fatin e tyre. Por fati nuk skalitet, o bir. Fati merr frymë.
Unë: Thuhet se para se të bëheshe pejgamber, ata të donin dhe të respektonin. Se ishe shpresa e tyre .
Salihu a.s.: (Buzëqeshja e tij është si drita e hënës mbi gurë) Po. Para se Zoti të më fliste, unë isha një prej tyre. Rritesha me ta, ndaja gëzimet dhe hidhërimet e tyre. Kur Zoti më zgjodhi, unë shkova tek ata me fjalë të buta, me dashamirësi. U thashë: “O populli im, adhuroni Allahun, nuk keni zot tjetër pos Tij. Ai ju krijoi nga toka dhe ju vuri të jetoni në të” . Por ata u larguan. Ata thanë: “O Salih, ti ke qenë i nderuar mes nesh dhe shpresa jonë para kësaj. A mos vallë po na ndalon të adhurojmë ato që kanë adhuruar prindërit tanë?” .
Unë: Prindërit… gjithmonë përmendnin prindërit.
Salihu a.s.: (Psherëtin dhe era fërshëllen mes gurëve) Prindërit janë urë drejt së shkuarës, o bir. Por nëse ajo e shkuar është e gabuar, ura duhet të prishet. Unë u thashë: “Prindërit tuaj ishin të humbur, por ju keni mundësi të shpëtoni. Pse doni të mbeteni robër të gabimit të tyre?” Por ata nuk donin të dëgjonin. Ata kishin frikë se po tradhtonin të vdekurit e tyre. Dhe kjo frikë ishte më e fortë se dashuria për të Vërtetin.
Unë: Dhe pastaj erdhi kërkesa për mrekulli. Deveja…
Salihu a.s.: (Sytë i shkëlqejnë fort, si të pasqyronin diçka të lashtë) Po. Ata thanë: “Ti je vetëm një njeri si ne. Na sill një mrekulli, nëse ajo që thua është e vërtetë!” . Unë i thashë: “Çfarë dëshironi?” Ata thanë: “Duam që ky shkëmb i madh të çahet dhe të dalë një deve. Një deve dhjetë muajshe, shtatzanë, me trup të madh dhe të bukur” . Ata menduan se po kërkonin të pamundurën. Por unë u thashë: “Nëse Zoti ma jep këtë mrekulli, a do të besoni?” Ata thanë: “Po”.
Unë: Dhe shkëmbi u ça?
Salihu a.s.: (Ngrihet dhe tregon nga horizonti, sikur sheh diçka që unë nuk mund ta shoh) Unë u luta dhe Zoti im ma pranoi lutjen. Shkëmbi u drodh, u ça dhe prej tij doli një deve. Një krijesë aq e madhe dhe e bukur, sa ata ngelen pa frymë. Por unë u thashë: “Kjo është deveja e Allahut, argument për ju. Lëreni të qetë të kullosë në tokën e Allahut. Asaj një ditë uji, juve ditën tjetër. Mos i bëni asgjë të keqe, se ju kaplon dënimi i dhembshëm” .
Unë: Ata pranuan fillimisht?
Salihu a.s.: Disa besuan. Ata që kishin zemër të pastër, e panë mrekullinë dhe u përulën. Por shumica, veçanërisht ata që kishin pushtet dhe pasuri, u zemëruan. Sepse deveja pinte ujë, por u jepte qumësht të bollshëm të gjithëve. Ajo ishte një bekim për të varfrit, por një sfidë për të pasurit. Ata thoshin: “Kjo deve po e pi tërë ujin dhe po i frikëson kafshët tona” . Por në të vërtetë, ajo që i frikësonte ata ishte dëshmia e gjallë se unë kisha të drejtë.
Unë: Thuhet se ishin nëntë veta, nëntë kriminelë që komplotuan .
Salihu a.s.: (Zëri i tij bëhet më i rëndë) Po. Nëntë veta nga ata që e kishin zakon të bënin shkatërrime në tokë . Ata u mblodhën fshehurazi dhe thanë: “Kjo deve po na prish jetën. Duhet ta heqim qafe”. Një grua e pasur, Saduk binti Mahja, i premtoi një të riu, Masrai ibn Mahraxh, se do të martohej me të nëse e vriste devenë . Një plakë tjetër, Unejze, i ofroi vajzën e saj Kuddar ibn Salufit për të njëjtën punë . Dhe kështu, nëntë veta u zotuan ta vrisnin atë që Zoti e kishte dërguar si shenjë.
Unë: Si e vranë?
Salihu a.s.: (Psherëtimë e rëndë) E pritën devenë kur vinte nga burimi. E qëlluan me shigjetë, e plagosën dhe pastaj e therën . Viçi i saj, kur pa të ëmën në rrezik, iku në male dhe u zhduk . Atë natë, unë u thashë atyre që kishin mbetur gjallë nga besimtarët: “Largohuni prej këtu. Nesër në mëngjes, këtu nuk do të mbetet gjë”.
Unë: Dhe çfarë ndodhi?
Salihu a.s.: (Ngrihet dhe shikon nga qielli që fillon të errësohet) Zoti im u dha tre ditë afat. Tre ditë për t’u penduar, por ata nuk u penduan . Ditën e tretë, në mëngjes, erdhi ai zë. Një britmë e tmerrshme nga qielli, një zë që tronditi themelet e maleve . Shtëpitë e tyre të gdhendura në shkëmb, ato pallate që ata mendonin se do të qëndronin përjetë, u bënë varre. Zëri hyri në çdo të çarë, në çdo gur, në çdo zemër që kishte refuzuar të dëgjonte. Në mëngjes, ata u gjetën të shtrirë përmbys në shtëpitë e tyre, si të kishin rënë të vdekur në gjumë .
Unë: Dhe ti?
Salihu a.s.: Unë isha me ata që besuan, në një vend tjetër, të mbrojtur nga mëshira e Zotit . Kur u ktheva dhe pashë ato shtëpi të zbrazëta, ato gurë që dikur kishin zë, kuptova se nuk mbeti gjë tjetër veçse kujtimi. Unë thashë atë që Zoti më mësoi të them: “O populli im, unë ju përcolla mesazhin e Zotit tim dhe ju këshillova, por ju nuk i donit këshilluesit” .
Unë: Ku shkove pastaj?
Salihu a.s.: Disa thonë se shkova në Ramleh, në Palestinë . Disa thonë se varri im është në Oman. Por unë të them një të vërtetë: unë jam aty ku gurët mbajnë ende dëshmi. Në çdo udhëtar që kalon nëpër Mada’in Salih dhe ndalet para atyre gurëve të gdhendur, unë jam aty, duke i pëshpëritur: “Shiko se çfarë bën mendja kur nuk njeh Zot. Ndërton pallate në gur, por zemrën e lë bosh”.
Salihu a.s.: (Ngrihet dhe tregon nga horizonti, sikur sheh diçka që unë nuk mund ta shoh) Unë u luta dhe Zoti im ma pranoi lutjen. Shkëmbi u drodh, u ça dhe prej tij doli një deve. Një krijesë aq e madhe dhe e bukur, sa ata ngelen pa frymë. Por unë u thashë: “Kjo është deveja e Allahut, argument për ju. Lëreni të qetë të kullosë në tokën e Allahut. Asaj një ditë uji, juve ditën tjetër. Mos i bëni asgjë të keqe, se ju kaplon dënimi i dhembshëm” .
Unë: Ata pranuan fillimisht?
Salihu a.s.: Disa besuan. Ata që kishin zemër të pastër, e panë mrekullinë dhe u përulën. Por shumica, veçanërisht ata që kishin pushtet dhe pasuri, u zemëruan. Sepse deveja pinte ujë, por u jepte qumësht të bollshëm të gjithëve. Ajo ishte një bekim për të varfrit, por një sfidë për të pasurit. Ata thoshin: “Kjo deve po e pi tërë ujin dhe po i frikëson kafshët tona” . Por në të vërtetë, ajo që i frikësonte ata ishte dëshmia e gjallë se unë kisha të drejtë.
Unë: Thuhet se ishin nëntë veta, nëntë kriminelë që komplotuan .
Salihu a.s.: (Zëri i tij bëhet më i rëndë) Po. Nëntë veta nga ata që e kishin zakon të bënin shkatërrime në tokë . Ata u mblodhën fshehurazi dhe thanë: “Kjo deve po na prish jetën. Duhet ta heqim qafe”. Një grua e pasur, Saduk binti Mahja, i premtoi një të riu, Masrai ibn Mahraxh, se do të martohej me të nëse e vriste devenë . Një plakë tjetër, Unejze, i ofroi vajzën e saj Kuddar ibn Salufit për të njëjtën punë . Dhe kështu, nëntë veta u zotuan ta vrisnin atë që Zoti e kishte dërguar si shenjë.
Unë: Si e vranë?
Salihu a.s.: (Psherëtimë e rëndë) E pritën devenë kur vinte nga burimi. E qëlluan me shigjetë, e plagosën dhe pastaj e therën . Viçi i saj, kur pa të ëmën në rrezik, iku në male dhe u zhduk . Atë natë, unë u thashë atyre që kishin mbetur gjallë nga besimtarët: “Largohuni prej këtu. Nesër në mëngjes, këtu nuk do të mbetet gjë”.
Unë: Dhe çfarë ndodhi?
Salihu a.s.: (Ngrihet dhe shikon nga qielli që fillon të errësohet) Zoti im u dha tre ditë afat. Tre ditë për t’u penduar, por ata nuk u penduan . Ditën e tretë, në mëngjes, erdhi ai zë. Një britmë e tmerrshme nga qielli, një zë që tronditi themelet e maleve . Shtëpitë e tyre të gdhendura në shkëmb, ato pallate që ata mendonin se do të qëndronin përjetë, u bënë varre. Zëri hyri në çdo të çarë, në çdo gur, në çdo zemër që kishte refuzuar të dëgjonte. Në mëngjes, ata u gjetën të shtrirë përmbys në shtëpitë e tyre, si të kishin rënë të vdekur në gjumë .
Unë: Dhe ti?
Salihu a.s.: Unë isha me ata që besuan, në një vend tjetër, të mbrojtur nga mëshira e Zotit . Kur u ktheva dhe pashë ato shtëpi të zbrazëta, ato gurë që dikur kishin zë, kuptova se nuk mbeti gjë tjetër veçse kujtimi. Unë thashë atë që Zoti më mësoi të them: “O populli im, unë ju përcolla mesazhin e Zotit tim dhe ju këshillova, por ju nuk i donit këshilluesit” .
Unë: Ku shkove pastaj?
Salihu a.s.: Disa thonë se shkova në Ramleh, në Palestinë . Disa thonë se varri im është në Oman. Por unë të them një të vërtetë: unë jam aty ku gurët mbajnë ende dëshmi. Në çdo udhëtar që kalon nëpër Mada’in Salih dhe ndalet para atyre gurëve të gdhendur, unë jam aty, duke i pëshpëritur: “Shiko se çfarë bën mendja kur nuk njeh Zot. Ndërton pallate në gur, por zemrën e lë bosh”.
Unë: Pse Zoti zgjodhi pikërisht një deve? Pse jo diçka tjetër?
Salihu a.s.: (Qesh butë) Deveja, o bir, ishte gjëja më e zakonshme për ta. Ata jetonin me deve, udhëtonin me to, ushqeheshin me qumështin e tyre. Zoti im deshi t’u tregonte se mrekullia mund të vijë edhe nga gjëja më e zakonshme. Se shenja e Tij nuk është domosdoshmërisht diçka e jashtëzakonshme, por mund të jetë një kafshë që pi ujë dhe jep qumësht. Por ata ishin aq të verbuar, sa nuk e panë Zotin as në atë që ishte para syve të tyre.
Unë: Dhe ne sot? Ne që ndërtojmë shtëpi gjithnjë e më të larta, që gdhendim forma gjithnjë e më të bukura në beton dhe qelq?
Salihu a.s.: (Tani duket më i tejdukshëm, duke u shkrirë me ngjyrën e gurëve) Ju ndërtoni, por pyetja është: çfarë lini brenda atyre mureve? Themudi la boshllëk. Ata kishin shtëpi të mrekullueshme, por zemrat e tyre ishin të vdekura. Ju sot keni ndërtesa më të larta se ato të Themudit, keni teknologji që ata as nuk mund ta ëndërronin. Por a keni mbushur zemrat tuaja? Apo janë po ato shkëmbinj, por të veshur me qelq dhe çelik? Mos harroni: çdo ndërtesë që ngrihet pa përulësi, është një gur varri në këmbë.
Unë: Një fjalë të fundit për ata që do ta lexojnë këtë bisedë?
Salihu a.s.: (Filloi të bëhet hije, por zëri i tij mbetet si jehonë mes gurëve) Thuaju: Mos i gdhendni zemrat tuaja në gur. Lërini ato të jenë të buta si balta, që fara e besimit të mund të mbijë. Dhe kur të shihni një mrekulli, mos kërkoni të dytën. Sepse mrekullia e parë është thirrje, e dyta është paralajmërim, e e treta nuk vjen më. Vjen vetëm zëri. Dhe ai zë, o bir, nuk njeh as gur, as beton, as çelik. Ai zë njeh vetëm zemrat. Nëse ato janë të gjalla, mbijetojnë. Nëse janë të vdekura, mbeten nën gurë, si Themudi, duke pritur që dikur, dikush t’i gjejë dhe të pyesë veten: “Çfarë ndodhi këtu?”
(U zhduk si një hije mes gurëve, duke lënë pas vetëm erën që fërshëllente nëpër të çarat e shkëmbinjve. Dhe unë kuptova se çdo gur që shohim, mund të jetë ose shtëpi, ose varr. Varet se çfarë mbajmë brenda nesh kur e gdhendim.)
