Banka Botërore në një raport për ekonominë globale të publikuar më 9 janar, ka parashikuar që Kosova do të ketë rritjen më të madhe ekonomike në rajon në vitin 2024.
Konkretisht, Kosova parashihet të ketë një rritje ekonomike prej 3.9% në vitin 2024.Në vendin e dytë renditen Shqipëria dhe Mali i Zi me nga 3.2% secila, pasura nga Serbia me 3.0%, Bosnja e Hercegovina 2.8% dhe Maqedonia e Veriut me 2.5%.
Raporti i Bankës Botërore për Perspektivat Ekonomike Globale thotë se ndërsa bota i afrohet mesit të asaj që synohej të ishte një dekadë transformuese për zhvillim, ekonomia globale do të shënojë një rekord të keq deri në fund të vitit 2024 – gjysmë dekada më e ngadaltë e rritjes së Bruto Prodhimit Vendor në 30 vjet.
Në një masë, ekonomia globale është në një vend më të mirë se sa ishte një vit më parë: rreziku i një recesioni global është zvogëluar, kryesisht për shkak të fuqisë së ekonomisë së SHBA, por rritja e tensioneve gjeopolitike mund të krijojë rreziqe të reja afatshkurtër për ekonominë botërore, thuhet në raport.Ndërkohë, perspektiva afatmesme është errësuar për shumë ekonomi në zhvillim mes ngadalësimit të rritjes në shumicën e ekonomive kryesore, tregtisë së ngadaltë globale dhe kushteve më të vështira financiare në dekada. Rritja e tregtisë globale në vitin 2024 pritet të jetë vetëm gjysma e mesatares në dekadën para pandemisë.
Ndërkohë, kostot e huamarrjes për ekonomitë në zhvillim – veçanërisht ato me vlerësime të dobëta të kredisë – ka të ngjarë të mbeten të larta me normat globale të interesit të mbërthyera në nivelet më të larta të katër dekadave në terma të rregulluar nga inflacioni.
Rritja globale parashikohet të ngadalësohet për të tretin vit radhazi – nga 2.6% vitin e kaluar në 2.4% në 2024, pothuajse tri të katërtat e një pikë përqindjeje nën mesataren e viteve 2010.Ekonomitë në zhvillim parashikohet të rriten vetëm 3.9%, më shumë se një pikë përqindje nën mesataren e dekadës së mëparshme. Pas një ecurie zhgënjyese vitin e kaluar, vendet me të ardhura të ulëta duhet të rriten 5.5%, më e dobët se sa pritej më parë.
Deri në fund të vitit 2024, njerëzit në rreth një në çdo katër vende në zhvillim dhe rreth 40% e vendeve me të ardhura të ulëta do të jenë ende më të varfër se sa ishin në prag të pandemisë COVID në 2019. Ndërkohë, në ekonomitë e përparuara, rritja është pritet të ngadalësohet në 1.2% këtë vit nga 1.5% në 2023.
Indermit Gill, kryeekonomist dhe zëvendëspresident i lartë i Grupit të Bankës Botërore thotë se rritja afatshkurtër do të mbetet e dobët, duke lënë shumë vende në zhvillim – veçanërisht më të varfrat – të mbërthyer në një kurth: me nivele paralizuese të borxhit dhe qasje të dobët në ushqim për pothuajse një në çdo tre njerëz.“Kjo do të pengonte përparimin në shumë prioritete globale. Mundësitë ekzistojnë ende për të kthyer valën. Ky raport ofron një rrugë të qartë përpara: ai përshkruan transformimin që mund të arrihet nëse qeveritë veprojnë tani për të përshpejtuar investimet dhe për të forcuar kornizat e politikave fiskale”, tha ai.
Për të trajtuar ndryshimet klimatike dhe për të arritur qëllime të tjera kyçe të zhvillimit global deri në vitin 2030, vendet në zhvillim do të duhet të ofrojnë një rritje të jashtëzakonshme të investimeve – rreth 2.4 trilionë dollarë në vit.
Pa një paketë politikash gjithëpërfshirëse, perspektivat për një rritje të tillë nuk janë të ndritshme. Rritja e investimeve për frymë në ekonomitë në zhvillim midis 2023 dhe 2024 pritet të jetë mesatarisht vetëm 3.7%, pak më shumë se gjysma e normës së dy dekadave të mëparshme, thekson Banka Botërore.
Raporti ofron analizën e parë globale të asaj që do të duhet për të gjeneruar një bum të qëndrueshëm investimesh, duke u mbështetur nga përvoja e 35 ekonomive të përparuara dhe 69 ekonomive në zhvillim gjatë 70 vjetëve të fundit.
Ai zbulon se ekonomitë në zhvillim shpesh korrin një humbje ekonomike kur përshpejtojnë rritjen e investimeve për frymë në të paktën 4% dhe e mbajnë atë për gjashtë vjet ose më shumë: ritmi i konvergjencës me nivelet e të ardhurave të ekonomisë së avancuar përshpejtohet, shkalla e varfërisë bie më shpejt, dhe rritja e produktivitetit katërfishohet.
Përfitime të tjera materializohen gjithashtu: ndër të tjera, inflacioni bie, pozicionet fiskale dhe ato të jashtme përmirësohen dhe qasja e njerëzve në internet zgjerohet me shpejtësi.”Bumet e investimeve kanë potencialin për të transformuar ekonomitë në zhvillim dhe për t’i ndihmuar ato të përshpejtojnë tranzicionin e energjisë dhe të arrijnë një shumëllojshmëri të gjerë objektivash zhvillimi,” tha Ayhan Kose, zëvendës kryeekonomisti i Bankës Botërore dhe drejtor i Grupit të Perspektivave.
“Për të ndezur bume të tilla, ekonomitë në zhvillim duhet të zbatojnë paketa politikash gjithëpërfshirëse për të përmirësuar kuadrin fiskal dhe monetar, për të zgjeruar tregtinë dhe flukset financiare ndërkufitare, për të përmirësuar klimën e investimeve dhe për të forcuar cilësinë e institucioneve. Kjo është punë e vështirë, por shumë ekonomi në zhvillim kanë qenë në gjendje ta bëjnë atë më parë. Bërja e saj përsëri do të ndihmojë në zbutjen e ngadalësimit të parashikuar të rritjes potenciale në pjesën tjetër të kësaj dekade,” tha Kose.
