Ish-komandanti i forcave të NATO-s, gjenerali Wesley Clark,në pjesën e dytë të seancës deklaroi se gabimet e tjerëve nuk duhet t’i atribuohen Hashim Thaçit. Për këtë të fundit ish-gjenerali i NATO-s, beson se nuk ka pasur kontroll mbi njerëz që kanë kryer akte dhune.
Ai tha se synimi i tij gjatë hyrjes së trupave në Kosovë ishte vendosja e rendit publik. Ai theksoi se një situatë e tillë bëhet e pakontrollueshme nëse mungon policia që flet gjuhën e popullit dhe është e trajnuar për të menaxhuar rrethanat e krijuara pas luftës.
Clark tha se, sapo forcat e NATO-s hynë në Kosovë, ishte i qartë që duhej të sigurohej paqja dhe të parandalohej çdo formë e spastrimit etnik.
“Dislokuam forcat dhe bëmë çfarë kishim në dorë për të zvogëluar aktet e dhunës”, u shpreh ai. Clark përmendi se njerëzit kishin përjetuar vrasje, plaçkitje dhe djegie të shtëpive nga fqinjët, duke nënvizuar se dhimbja e tyre ishte e paimagjinueshme.
Ai kujtoi vizitën e tij me Javier Solanën në Prishtinë në javën e tretë të korrikut 1999, kur mijëra qytetarë dolën në rrugë për t’i përshëndetur. Sipas tij, kjo ishte shenjë mirënjohjeje për largimin e shtypjes nga forcat serbe. Clark tha se emocionet ishin shumë të forta dhe se, në situata të tilla, akte sporadike dhune janë pothuajse të pashmangshme.
Në një pyetje nga Misetiq, nëse në fillim të vjeshtës së vitit 1999 ishte marrë ndonjë informacion se udhëheqja e UÇK-së synonte të shënjestronte serbët apo pakicat, Clark u përgjigj se nuk kishte të dhëna të tilla. Ai theksoi se, sipas tij, Hashim Thaçi “nuk kishte asnjë motiv” për t’u përfshirë në veprime të tilla.
“Unë nuk mendoj që Thaçi ka pasur kontroll mbi njerëzit që kanë bërë akte të tilla. Së pari nuk është e qartë se dhuna ishte kryer nga UÇK-ja. Edhe po të ishte kështu ajo ishte realizuar nga individë të caktuar. Unë kam folur me Majk Jackson lidhur me këtë, dhe sigurisht ka thënë se ai ka folur me komandantët e tyre dhe ata kanë qenë në kontakte me persona të UÇK-së që lidheshin me zona të caktuara përgjegjësie. Unë nuk besoj që ka qenë UÇK-ja, por edhe po të ketë qenë UÇK-ja, nuk kishte askush kontroll, nuk kishte mekanizëm kontrolli mbi atë çfarë ndodhte në terren. Nuk është se funksiononte një gjë e tillë që ti jepje urdhër dhe pastaj prisje që njerëzit ta zbatonin këtë urdhër. Ishte më tepër një rezistencë, njerëzit ishin në rezistencë për shkak që donin të shpëtonin jetët e tyre”, tha Clark.
Duke folur për dezinformimin gjatë periudhës së luftës, gjenerali Wesley Clark tha se ndërkombëtarët nuk dëshironin që për Masakrën e Reçakut të kryenin hetime njerëzit e Sllobodan Millosheviqit, për shkak të rrezikut të manipulimit të provave.
Ai theksoi se ekzistonte frika se Millosheviqi do të ndryshonte ose tjetërsonte provat, duke e paraqitur masakrën si një konflikt të shkaktuar nga UÇK-ja.
Clark tha se arsyeja kryesore për këtë vendim ishte parandalimi i dezinformimit, pasi Millosheviqi kishte bërë manipulime të ngjashme më herët dhe do të përpiqej ta shtrembëronte situatën edhe në rastin e Reçakut.
Në vazhdimin e gjykimit ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, dëshmitari Wesley Clark deklaroi se nuk ka qenë i informuar për ekzistimin e një Shtabi të Përgjithshëm të UÇK-së.
“Jo, s’kam dëgjuar”, u përgjigj ai në pyetjet e prokurorit Matt Halling, pasi ekipet mbrojtëse – me përjashtim të asaj të Selimit – kishin përmbyllur marrjen në pyetje.
Clark gjithashtu mohoi të ketë parë ndonjë dokument të lidhur me këtë strukturë, përfshirë komunikatat që pretendohet të jenë lëshuar nga UÇK-ja.
Ai ripërsëriti se ngjarja që i parapriu konfliktit në Kosovë ishte sulmi ndaj familjes Jashari, ku, siç theksoi, forcat serbe vranë gra dhe fëmijë.
Clark:Thaçi nuk ishte komandanti ushtarak
Gjenerali amerikan, Clark gjatë dëshmisë së tij ka folur për takimin që ka pasur me Hashim Thaçin gjatë negociatave në Rambuje. Ai tha se Thaçi nuk ishte komandanti ushtarak.
“Më lejoni të them që mua mu kërkua që të shkoja në bisedat në Rambuje, sepse në qoftëse do të shkoja atje, mendoja që mund t’i bindja serbët që të pranonim marrëveshjen. Marrëveshja që nënshkruam në Rambuje ishte pak a shumë e njëjta, ndiqte të njëjtën logjikë të marrëveshjes që ne kishim hartuar në Bosnje, ishte një thirrje e NATO-s e Kombeve të Bashkuara për të ndaluar dhunën. Unë mendoja që mund të shkoja në këto biseda, por nuk u lejova që të shkoja atje. Më në fund mua mu lejua që të shkoja e të takohesha me delegacionin shqiptar të UÇK-së, kjo ka ndodhur në fundin e seancës së parë të bisedave të paqes në Rambuje. E di që kam fluturuar atje dhe ju tregova anëtarëve të delegacionit shqiptar të UÇK-së se çfarë plani kishte NATO-ja, ju thash që ne e kishim përnjëmend planin tonë, nuk e kishim sa për të larë gojën. Dhe ju tregova atyre cili ishte qëndrimi ynë. Pas disa ditësh delegacioni shqiptar e pranoi propozimin e serbët nuk e pranuan dhe kjo për ne ishte një bazë për të filluar diçka”, tha Clark.
Ai tha se me Thaçin u takua edhe një herë të dytë, para se të fillonte fushata bombarduese. “Ai ishte një prej personave atje, ishte njëri prej personave më me autoritet, ishte më i riu, më bindësi, ishte person që ishte i veshur më mirë, i kishte flokët në mënyrën më të përshtatshme, fliste gjermanisht, nuk fliste shumë anglisht aso kohe. Ishte pak e vështirë të komunikonim me njëri tjetrin, por ai nuk ishte komandanti ushtarak”, tha Clark.
Clark tha se nuk e kishte në dyshim se ushtria serbe ishte e frikësuar nga UÇK-ja, por tha se bëhej fjalë për grupe të pavarura dhe jo për një forcë të koordinuar.
“Ne gjithmonë themi komandë dhe kontroll, sepse komanda është kompetenca, autoriteti, por kontrolli është mënyra për ta mbikëqyrur atë, për tu përgjigjur ndaj situatës. Me aq sa pamë ne, nuk kishte asnjë prej këtyre elementëve. Ne kishim disa vëzhgues në kufirin ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës, dhe ndonjëherë ata më thoshin që mundoheshin të mblidhnin informacion, e kam fjalën për persona që i përkisnin forcave speciale të SHBA-ve, por ata nuk patën mundësi të mblidhnin informacion të besueshëm. Ishte e qartë se bëhej fjalë për grupe të pavarura, të motivuara, ishin duke luftuar. Ishin njerëz të vetorganizuar. Unë nuk isha asnjë dyshim se ushtria serbe ishte e frikësuar prej tyre, nga ana tjetër sa i takon komandës dhe kontrollit ose sa i takon një force të koordinuar, asnjëra prej tyre nuk ekzistonte, të paktën jo sipas mendimit tim.
Clark flet për sulmin e Serbisë në familjen Jashari në vitin 1998
Dëshmitari i mbrojtjes, Clark gjatë dëshmisë së tij pranë Dhomave të Specializuara në Hagë, ka folur për një paralajmërim që i kishte bërë presidenti amerikan George H Bush në vitin 1992, Sllobodan Millosheviqit që nëse nuk ndalonte dhunën, do të kundërpërgjigjeshin Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Kjo përgjigje e tij, erdhi pas pyetjes që iu parashtrua nga mbrojtja e Thacit, se çfarë ishte i ashtuquajturi paralajmërimi i krishtlindjeve që kishte bërë Bush atë kohë.
“Gjatë negociatave të Dejtonit më 1995 ju përmendet se kishit dijeni se presidenti George Bush kishte dhënë një paralajmërim të ashtuquajtur paralajmërimi i krishtlindjes”?
“Kur filluan negociatat unë nuk kam qenë në dijeni të këtij paralajmërimi, diplomatët e dinin në fakt këtë gjë, por publiku në përgjithësi e ne që punonim në ushtri që kishin qenë të dislokuar në vende të tjera në dhjetor të 1992 nuk ishin në dijeni. Për shkak të dhunës që ishte shënjestruar ndaj popullatës shqiptare nga policia serbe e nga MUP-i në veçanti brenda Kosovës, presidenti George H. Bush, iu drejtua Millosheviqit dhe i tha që duhet ta ndalonte menjëherë dhunën ose përndryshe SHBA-ja do të kundërpërgjigjej. Ishte një referencë që përdorej nga forcat ushtarake për të ndaluar represionin, dhunën ndaj shqiptarëve të Kosovës”, tha ai.
Ai tregoi se bashkë me Holbrook-un kishin kontaktuar Millosheviqin, i cili kishte refuzuar të fliste për këtë temë.
“Unë dhe Holbrook e kontaktuam dhe ai tha se nuk do të flasë për këtë, është shteti im, problemi im. Refuzoi të fliste për këtë temë, dhe u përpoqëm më shumë se një herë në fakt. Ne e dinim që ishte e rrezikshme kjo gjë, e dinim që atje kishte vështirësi, por ai nuk donte të fliste për këtë gjë”, tha Clark.
Clark vijoi dëshminë e tij duke treguar se si kishte kuptuar për sulmin e Serbisë në familjen Jashari në 1998.
“Unë shkova në Maqedoni, më duket që kanë qenë ditët e para të marsit, isha në Maqedoni, kishim një task-forcë amerikane që ishte vendosur para disa vitesh për të qëndruar në kufirin mes Serbisë dhe Maqedonisë. Më merr në telefon ambasadori amerikan në Shkup, Hill, më tha se duhet të flisni menjëherë me presidentin e Maqedonisë, Gligorov, kisha dëgjuar raporte se ishte vrarë familja e Jasharëve, kishte shqetësime për këtë gjë. Kur shkova të takoja presidentin Gligorov, ai më shpjegoi se tani do të fillojë një konflikt për shkak të kësaj, kjo vrasje do të nxisë një konflikt, ai më tha se shqiptarët do të kundërpërgjigjen, nuk do ta pranojnë këtë që ndodhi, shqiptarët do t’i rezistojnë, do t’i kundërpërgjigjen kësaj vrasje”, tha Clark për bisedat që ka pasur me presidentin e asaj kohe të Maqedonisë.
Ai tregoi se pas kësaj kontaktoi menjëherë Pentagonin për t’i njoftuar e për t’i paralajmëruar se Millosheviqi do të çeltë një konflikt të ri, e mbase, sipas tij, duhej të përsëritur paralajmërimin i ashtuquajtur i krishtlindjes i 1999-s.
Nis dëshmia e Wesli Clark në Hagë
Ish-komandanti suprem i Forcave Aleate për Evropën, Wesley Clark, është ulur këtë të hënë në karrigen e dëshmitarit të mbrojtjes në gjykatën e Hagës, në gjykimin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.
Wesley Clark që në vitin 1999 e udhëhoqi fushatën ajrore të NATO-s kundër caqeve ushtarake serbe, në sallën e gjyqit është i shoqëruar nga përfaqësuesja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Sipas Luka Mishetiqit nga Mbrojtja e Hashim Thaçit, gjenerali i dekoruar i Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara do të do të dëshmojë për përpjekjet e NATO-s për të zbatuar marrëveshjen Holbrook -Millosheviq, nga tetori i 1998 dhe për Rezolutën e Kombeve të Bashkuara 119.
Gjithashtu, tha se do të flasë për fushatën ajrore kundër forcave jugosllave pas refuzimit të Millosheviqit për të nënshkruar marrëveshjen e Rambujesë, dislokimin e forcave në Kosovë në përputhje me marrëveshjen teknike ushtarake dhe rezolutën e OKB-së 1244, dhe për procesin e demilitarizimit dhe transformimit të UÇK-së.
“Po ashtu do të përshkruaj se ka qenë në dijeni për valën e dhunës në verën e 1999-s, pas kthimit të refugjatëve kosovarë në vendin e tyre, dhe ia atribuon dhunën faktorëve të ndryshëm, përfshirë urrejtjen, hakmarrjen gjakmarrjen dhe bandat kriminale”, tha ndër të tjera avokati Mishetiq për atë që do të dëshmojë përgjatë dy ditësh, sa mendohet se do të zgjasë dëshmia e tij si dëshmitar i mbrojtjes në Hagë.
Tutje, sipas tij, gjenerali Clark nuk besonte se udhëheqja e UÇK-së ka qenë e angazhuar në këto akte dhune kundër serbëve apo pakicave dhe as Thaçi nuk ka pasur motiv për tu përfshirë në veprimtar të tilla.
“Clark do të përshkruaj komunikimet e ndryshme që ka pasur me UÇK-në, delegacionin shqiptar të Kosovës në Rambuje dhe konkretisht me Thaçin. Ai deklaron se nuk e ka konsideruar UÇK-në si një organizatë të strukturuar mirë me funksionim nga lartë poshtë, apo do të kishte strukturë komande apo kontrolli. Ai, po ashtu ka parë që mungonte kontrolli në fakt, dhe Thaçi nuk kishte kontroll ndaj UÇK-së, dhe se ai ka qenë thjesht një figurë politike pa përvojë ushtarake dhe që kishte influencë të kufizuar ndaj ushtarëve të UÇK-së. Bazuar në përgjegjësinë e përgjithshme të Clark dhe konstatimet e tij të drejtpërdrejta, ai beson se është e padrejtë t’i atribuohen gabimet e të tjerëve Thaçit”, ka thënë tutje Mishetiq, për atë që do të dëshmojë Clark si dëshmitar i mbrojtjes në Hagë.
