Opinion nga Agim Vuniqi
Në një demokraci të mirëfilltë përfaqësuese, deputeti nuk është thjesht një zëdhënës i vullnetit të partisë, por përfaqësues i lirë i popullit. Kushtetuta e Republikës së Kosovës e afirmon këtë kur thekson: “Deputetët nuk i nënshtrohen asnjë mandati detyrues. Ata vendosin në përputhje me ndërgjegjen e tyre dhe në interes të Republikës së Kosovës.”
Ky parim kushtetues, megjithatë, mbetet i cunguar dhe shpesh vetëm deklarativ, nëse nuk garantohet me mekanizma procedurale që i mundësojnë deputetit të shprehë me të vërtetë ndërgjegjen e tij — pa frikë, pa presion dhe pa ndëshkim.
Pse është e domosdoshme vota e fshehtë?
Për të mbrojtur pavarësinë e deputetit nga ndikimet politike, mediatike apo grupet e interesit.
Për të përputhur praktikën me standardet e demokracive të konsoliduara perëndimore.
Për të siguruar që vendimmarrja të bazohet në ndërgjegje e jo në urdhra partie.
Për të rikthyer besimin e qytetarëve në përfaqësimin real parlamentar.
Në Gjermani, Itali, Francë dhe në shumë vende të Bashkimit Evropian, votimi i figurave drejtuese të institucioneve bëhet me votë të fshehtë, për të siguruar lirinë e deputetit nga presioni partiak apo publik. Ky nuk është luks, por një standard demokratik.
Në Kosovë, vota e fshehtë për zgjedhjen e Kryetarit të Kuvendit nuk është e parashikuar në seancën konstituive, gjë që ka sjellë krizë institucionale dhe tension politik. Deputetët janë të thirrur të vendosin “me ndërgjegje”, por e bëjnë këtë nën syrin e kamerave dhe partive politike, duke transformuar një akt përfaqësimi në një akt bindjeje.
Thirrje për reflektim dhe reformë
Është koha që Kuvendi i Kosovës të ndërmarrë një reformë të domosdoshme në Rregulloren e Punës dhe të mundësojë votimin e fshehtë për funksione kyçe institucionale. Kjo do të garantonte përputhshmërinë me Kushtetutën, do të mbronte dinjitetin e përfaqësuesit të popullit dhe do të forconte besimin qytetar në rendin demokratik.
Liria e deputetit për të vendosur sipas ndërgjegjes duhet të marrë formë reale dhe funksionale. Demokracia fillon brenda parlamentit. Vota e lirë dhe e fshehtë është themeli i saj.
