Këshilli i Sigurimit i OKB-së pritet që gjatë muajit prill të mbajë raportimin e parë për këtë vit mbi situatën në Kosovë.
Në këtë seancë, Përfaqësuesi Special dhe shefi i Misionit të Administratës së Përkohshme të OKB-së në Kosovë (UNMIK), Peter Due, do të raportojë mbi zhvillimet e fundit dhe raportin më të ri të Sekretarit të Përgjithshëm.
Sipas dokumentit, “nuk ka pasur progres domethënës në dialogun e ndërmjetësuar nga BE-ja për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet” Kosovës dhe Serbisë.
Në përpjekje për ta ringjallur procesin, thuhet se i dërguari special i BE-së për dialogun, Peter Sorensen, ka zhvilluar takime të ndara me zyrtarë të lartë në Prishtinë dhe Beograd gjatë janarit dhe shkurtit, përfshirë edhe me kryeministrin Albin Kurti dhe me presidentin serb Alleksandar Vuçiq.
Më 22 janar, Soirensen mblodhi në Bruksel kryenegociatorët e Kosovës dhe të Serbisë për takimin e parë të Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, një trupë trilaterale që mbikëqyr zbatimin e Deklaratës për Personat e Zhdukur të vitit 2023.
Ndërkaq, theksohet se më 16 janar, Kurti njoftoi planet për integrimin gradual të institucioneve të shëndetësisë dhe arsimit të mbështetura nga Serbia në zonat me shumicë serbe në sistemin e Kosovës.
Lidhur me këtë, Sorensen theksoi se “çdo integrim i tillë duhet të jetë gjithëpërfshirës, në përputhje me zotimet e mëparshme dhe i dizajnuar për të shmangur ndërprerjen e shërbimeve esenciale”, duke shtuar nevojën për konsultime të strukturuara me komunitetin serb në Kosovë.
Në raportin e KS të OKB-së theksohet se retorika e sigurisë në rajon është ashpërsuar muajt e fundit.
“Më 11 shkurt, Shqipëria, Kroacia dhe Kosova ranë dakord për stërvitjen e parë të përbashkët për vitin 2026, pas një takimi të zyrtarëve të tyre të mbrojtjes. Ky hap nxiti një reagim të ashpër nga Beogradi, me Ministrinë e Mbrojtjes të Serbisë që dënoi takimin trelateral dhe planet e ndërlidhura të sigurisë si shkelje të Rezolutës 1244, duke theksuar se KFOR-i mbetet formacioni i vetëm i armatosur legjitim në Kosovë me mandat të definuar qartë”, thuhet në raport.
Tutje, në raport kritikohet edhe periudha zgjedhore e pas 28 dhjetorit, ku thuhet se ndonëse Lëvizja Vetëvendosje fitoi mbi gjysmën e votave me 57 ulëse në kuvend, procesi pas zgjedhjeve u zgjat më pas nga një rinumërim në të gjithë vendin dhe një hetim për manipulimin e votave, në të cilin autoritetet arrestuan më shumë se 100 persona, megjithëse rezultati i zgjedhjeve nuk ndryshoi.
“Më 11 shkurt, parlamenti miratoi një qeveri të re të udhëhequr nga Kurti, duke i dhënë fund më shumë se një viti bllokimi politik”.
“Megjithatë, pritjet se qeveria e re do të rivendoste stabilitetin politik rezultuan jetëshkurtra. Më 5 mars, parlamenti i Kosovës dështoi të zgjedhë një president brenda afatit kushtetues, pasi partia në pushtet nuk arriti të siguronte mbështetjen dhe pjesëmarrjen e nevojshme për të vazhduar me votimin për kandidatin e saj. Osmani shpërndau parlamentin më 6 mars dhe shpalli zgjedhje të parakohshme, por më pas ndërhyri Gjykata Kushtetuese. Pasi fillimisht e ndaloi përkohësisht Osmanin të caktonte një datë zgjedhjesh para 31 marsit, gjykata vendosi më 25 mars se dekreti për shpërndarjen e parlamentit nuk kishte efekt ligjor dhe i dha kuvendit 34 ditë për të zgjedhur një president”, thotë raporti i KS të OKB-së, raporton Klankosova.tv.
Këshilli thotë se ruajtja e stabilitetit në Kosovë dhe promovimi i uljes së tensioneve në veri mbetet prioritet kyç.
Një çështje e dytë kyçe është nëse Këshilli mund të ndihmojë në ruajtjen e momentumit prapa dialogut të lehtësuar nga BE-ja dhe zbatimin e angazhimeve ekzistuese.
“Një tjetër çështje me të cilën përballet Këshilli është se si të nxisë diskutim konstruktiv mbi këtë çështje politikisht të ndjeshme. Gjatë raportimeve të hapura të Këshillit për Kosovën, Beogradi dhe Prishtina zakonisht paraqesin qëndrime thellësisht të kundërta mbi burimet e paqëndrueshmërisë rajonale. Këto takime shpesh shndërrohen në një arenë për qëndrime publike, në vend të angazhimit substancial. Kjo dinamikë mund të zbehë çdo momentum pozitiv dhe të rikthejë vëmendjen te akuzat e ndërsjella”.
“Në vend të raportimeve të hapura, anëtarët e Këshillit mund të dëshirojnë të shqyrtojnë mbajtjen e konsultimeve të mbyllura – ose takimeve private, të cilat gjithashtu do të ishin të mbyllura, por do të mundësonin pjesëmarrjen e zyrtarëve kosovarë dhe serbë, ndryshe nga konsultimet e mbyllura. Kjo mund të mundësojë një shkëmbim më të sinqertë mbi pengesat për zbatimin e zotimeve në kuadër të dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja dhe për avancimin e procesit të normalizimit”, u tha në raportin e KS të OKB-së për Kosovën.
Në përgjigje të sfidave të shumta me të cilat përballet Kosova, Këshilli tha se mund të shqyrtojë gjithashtu miratimin e një deklarate presidenciale që “shpreh mbështetje për Sorensenin, i nxit Beogradin dhe Prishtinën të angazhohen me mirëbesim dhe të zbatojnë angazhimet e pritura pa parakushte, dhe thekson se çdo masë që ndikon në komunitetin serb të Kosovës duhet të shmangë ndërprerjen e shërbimeve thelbësore dhe të inkurajojë zbatimin gjithëpërfshirës në përputhje me angazhimet e mëparshme të dialogut”.
Raporti vazhdon më tej duke thënë se shumica e anëtarëve të Këshillit mbështesin dialogun Kosovë-Serbi, por ndarjet mes anëtarëve të përhershëm mbeten të thella.
“Midis pesë anëtarëve të përhershëm të Këshillit, Franca, Mbretëria e Bashkuar dhe ShBA-ja e njohin pavarësinë e Kosovës dhe kanë tendencë të mbështesin qeverinë e saj; Kina dhe Rusia nuk e njohin pavarësinë e saj dhe mbështesin fuqimisht qëndrimin e Serbisë dhe pretendimin e saj për integritet territorial. Anëtarët e zgjedhur Bahreini, Kolumbia, Danimarka, Letonia, Liberia, Pakistani dhe Panamaja e njohin pavarësinë e Kosovës, ndërsa Republika Demokratike e Kongos dhe Greqia jo. Somalia thuhet se e njohu pavarësinë e Kosovës në maj 2010, megjithëse njohja e saj është kundërshtuar nga zyrtarët serbë në vitet e fundit dhe më pas është riafirmuar nga autoritetet kosovare”, thuhet në raport.
Ndërkaq, për sa i përket mandatit të UNMIK-ut, raporti thotë se ideja e mbylljes së tij është një çështje polemizuese midis anëtarëve të Këshillit, duke thënë se “ShBA-ja ka qenë mbështetësja më e zëshme e rishikimit të operacioneve të UNMIK-ut dhe përfundimisht heqjes graduale të tij”.
“Në informimin e Këshillit më 21 tetor 2025 mbi Kosovën, ShBA-ja e përshkruan UNMIK-un si një ‘mision paqeruajtës të fryrë pa paqeruajtës’ dhe bëri thirrje që funksionet e tij të transferohen te agjencitë më të përshtatshme për t’i kryer ato”.
“Danimarka dhe Mbretëria e Bashkuar në mënyrë të ngjashme argumentuan se një rishikim strategjik ishte vonuar”.
“Franca ka mbajtur një qëndrim më të kujdesshëm, duke shprehur mbështetje si për ‘përpjekjet e arsyeshme për të përmirësuar dhe racionalizuar misionet paqeruajtëse përmes masave të efikasitetit’, ashtu edhe për zgjatjen e mandatit të UNMIK-ut për aq kohë sa është e nevojshme, duke theksuar se mandati i misionit është i lidhur ngushtë me procesin e normalizimit”.
“Rusia, në të kundërt, ka kundërshtuar ndryshimet në mandatin apo buxhetin e UNMIK-ut, duke mbajtur qëndrimin se misioni vazhdon të luajë një rol thelbësor”, u potencua në raportin e KS të OKB-së, i cili pritet të diskutohet gjatë këtij muaji.
