Albanologia me origjinë nga Italia, Anna Di Lellio, ka mbajtur ligjëratë me temën “Tradita gojore në shekullin 21” në Prishtinë si pjesë e programit “Leksione albanologjike”.
Di Lellio e cila vepron nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës (ShBA), njihet për hulumtimet e saj mbi shoqërinë e pasluftës në Kosovë, njëherësh bashkëthemeluese e Iniciativës për Histori Gojore në Kosovë.
Në ligjëratën në Institutin Albanologjik në Prishtinë, para të pranishmëve, Di Lellio, e cila ka ndihmuar refugjatët në periudhën e luftës në Kosovë, ka folur për disa subjekte studimi të saj.
Ajo tha se Miniera e Trepçës, përmendet fare pak sot si faktor në ish-Jugosllavi, por, ajo ka qenë pjesë shumë e rëndësishme deri në periudhën e luftës së Kosovës, 1998-99, për çështjen e së cilës ajo ka shkruar dhe një libër.
“Trepça ishte vërtet fillimi i fundit të Jugosllavisë. Sepse, në Trepçë ishte mundësia për t’i mbajtur vendet e Ballkanit së bashku, të reformuara me liri dhe pavarësi për secilën republikë, pa luftë. Por, nuk ndodhi, sepse fitoi Millosheviq dhe ndikoi në Kosovë ku më pas sllovenët dhe kroatët thanë se ne duhet të ikim, sepse atë çfarë po e bën Millosheviq në Kosovë, do ta bëjë edhe tek ne”, thekson Di Lellio.
Di Lellio tha se sa i përket traditës gojore, derisa ajo vizitoi Prekazin në vitin 1999 dhe vitin 2000, hasi në dy opinione sa i përket këndvështrimit rreth komandantit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), Adem Jashari, për të cilin filloi të interesohej nga një fotografi e madhe e vendosur në Prishtinë, pas rënies së tij.
“Në vitin 1999 dhe 2000 ka pasur njerëz të cilët më kanë thënë se Adem Jashari nuk është hero, sepse nuk kishte arritur të shpëtonte familjen e tij. Dhe zbulova se kishte dy kujtesa në Prekaz, njëra heroike dhe legjendare për Adem Jasharin dhe tjetra si kritikë për të bazuar në një sens të përbashkët”, theksoi ajo.
Albanologia me origjinë italiane, tha se interesimi i saj ka qenë studimi historisë kosovare mbi tre ngjarjeve të rëndësishme, rezistenca e minatorëve në Minierën e Trepçës në vitin 1989, rënia e Jasharëve në vitin 1998 dhe interevenimi i NATO-s në qershor të vitit 1999, shkruan trtbalkan.Di Lellio është ligjëruese në Programin e Marrëdhënieve Ndërkombëtare në New York University dhe në Universitetin Amerikan në Prishtinë, si dhe bashkëthemeluese e Iniciativës për Histori Gojore në Kosovë. Për kontributin dhe angazhimin e saj në çështjet e kulturës kombëtare, është dekoruar nga presidentja e Republikës së Kosovës me Medaljen Presidenciale të Meritave, në vitin 2015.
