Ndërsa protestat masive në Beograd kundër zhvillimit të minierave të litiumit tronditin udhëheqjen e Serbisë, zyrtarët duan të fajësojnë Perëndimin. Uashingtoni, nga ana e tij, tha se protestat ishin vetëm një shembull i demokracisë në veprim, duke hedhur poshtë akuzat se disi kishte gisht në ngjarjet.
“Protesta paqësore dhe e drejta e qytetarëve për të protestuar dhe për të folur lirisht është një pjesë e rëndësishme e demokracisë,” tha Departamenti i Shtetit në përgjigje të kërkesës së Radio Liberty (FE/RL) për koment mbi akuzat në Beograd dhe Moskë.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç në fillim të kësaj jave akuzoi protestuesit që kundërshtonin një projekt të minierës së litiumit shumë miliarda dollarësh se ishin pjesë e një lufte “hibride” të mbështetur nga Perëndimi kundër qeverisë së tij, pa dhënë asnjë provë.
Moska akuzoi Perëndimin se qëndron pas demonstratave, ndërsa zëvendëskryeministri serb Aleksandar Vulin falënderoi agjencitë ruse të sigurisë për paralajmërimin e qeverisë së tij për “përgatitjet e supozuara për trazira masive dhe një tentativë grusht shteti”.
Në përgjigje për Radion Evropa e Lirë, Departamenti i Shtetit tha se çdo pretendim se Shtetet e Bashkuara mbështesin protestat antiqeveritare në Serbi është “i rremë”.
“Nuk na habit fakti që Rusia, nga ana tjetër, i instrumentalizoi protestat për të arritur agjendën e saj në Serbi, siç bën në mbarë botën”, thuhet në përgjigjen e Departamentit të Shtetit për Radion Evropa e Lirë.
Protestuesit po kërkojnë ndalimin e projektit 2.4 miliardë dollarësh të litiumit të gjigantit anglo-australian të metaleve dhe minierave Rio Tinto në Jadr, Serbinë perëndimore, për shkak të frikës se mund të kontaminojë tokën dhe ujin aty pranë.
Në vitin 2022, qeveria serbe e hodhi poshtë projektin pas protestave masive publike për shqetësimet për ndikimin e tij mjedisor.
Jadar ka kapacitetin për të furnizuar 90 për qind të nevojave aktuale të Evropës për litium dhe e bën Rio Tinto një nga prodhuesit kryesorë të litiumit në botë. Serbia po kërkon të përpunojë litiumin në vend dhe ta përdorë atë për të prodhuar bateri për automjetet elektrike (EV).
Projekte të tilla minerare në shkallë të gjerë shpesh provokojnë protesta nga banorët vendas të cilët kanë frikë se shkatërrimi i mjedisit do të tejkalojë çdo përfitim të mundshëm ekonomik. Në Shtetet e Bashkuara, qytetarët kërkuan ndalimin e projekteve të litiumit në Nevada dhe Karolinën e Veriut.
Serbia nuk është ndryshe. Qytetarët kanë frikë se miniera e Jadarit do të ndotë burimet e ujit dhe tokës në një vend që tashmë vuan nga degradimi i ndjeshëm mjedisor, një trashëgimi e industrializmit komunist.
Litiumi zakonisht nxirret përmes një procesi të quajtur miniera me shëllirë, i cili përfshin nxjerrjen e litiumit nga rezervat nëntokësore të ujit të kripur, duke hapur mundësinë e ndotjes së ujit.
Projekti i litiumit i Serbisë mund të luajë një rol kyç në zinxhirët e furnizimit të automjeteve elektrike perëndimore pasi Uashingtoni dhe Brukseli kërkojnë të reduktojnë varësinë nga Kina.
Shtetet e Bashkuara dhe Evropa kanë prezantuar politika për të rritur ndjeshëm numrin e automjeteve elektrike në rrugë në vitet e ardhshme, ndërsa përpiqen të përmbushin objektivat e emetimeve.
Si rezultat, kërkesa globale për litium pritet të rritet. Kina është aktualisht prodhuesi i tretë më i madh i litiumit pas Australisë dhe Kilit, por rafineri më i madh i litiumit dhe prodhuesi i baterive për automjetet elektrike, gjë që i jep asaj ndikim të rëndësishëm në tregje.
Projekti do të ishte gjithashtu një ndihmë për investitorët perëndimorë në Rio Tinto.REL.
