Kombet ishullore të Paqësorit janë në “rrezik të madh” nga rritja e nivelit të detit dhe bota duhet “të përgjigjet në SOS para se të jetë tepër vonë”, ka paralajmëruar shefi i OKB-së, Antonio Guterres gjatë një vzite në Tonga.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, i kërkoi botës që “të shikojë nga Paqësori dhe të dëgjojë shkencën” ndërsa publikoi dy raporte të reja në periferi të Forumit të Ishujve të Paqësorit, tubimi më i rëndësishëm politik vjetor i rajonit.
Temperaturat e sipërfaqes së detit në Paqësorin jugperëndimor janë rritur tre herë më shpejt se mesatarja globale që nga viti 1980, sipas një raporti rajonal të përpiluqar nga Organizata Botërore Meteorologjike dhe publikuar të martën.
Ai zbuloi gjithashtu se valët e të nxehtit detar në rajon ishin dyfishuar në frekuencë, që nga viti 1980 dhe ishin bërë më intensive dhe më të gjata.
Raporti tha se 34 “ngjarje të rrezikshme hidrometeorologjike” kryesisht të lidhura me stuhitë ose përmbytjet në Paqësorin jugperëndimor vitin e kaluar, çuan në më shumë se 200 vdekje dhe prekën më shumë se 25 milionë njerëz.
Në një raport të dytë të botuar të martën, ekipi i veprimit për klimën e OKB-së paralajmëroi se kriza klimatike dhe rritja e nivelit të detit nuk ishin “kërcënime më të largëta”, veçanërisht për shtetet e vogla ishullore në zhvillim të Paqësorit.
Paneli Ndërqeeveritar për Ndryshimet Klimatike arriti në përfundimin në vitin 2021 se niveli mesatar global i detit po rritej me ritme të paprecedentë në të paktën 3000 vitet e fundit, si rezultat i ngrohjes globale të shkaktuar nga njeriu.
Rritja e nivelit të detit shkaktohet nga shkrirja e akullit të tokës dhe nga zgjerimi i ujit të detit ndërsa ngrohet. Guterres u tha gazetarëve në Tonga të martën se kishte “fuqi të pashembullt për të shkaktuar kërdi në qytetet bregdetare dhe për të shkatërruar ekonomitë bregdetare”. Ai tha se ishujt e Paqësorit ishin “të ekspozuar në mënyrë unike”, sepse 90% e njerëzve jetonin brenda 5 km nga bregu dhe rreth 50% e infrastrukturës ndodhej brenda 500 metrave nga deti.
Nëse bota nxehet në 3 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale, që është afërsisht ajo që pritet sipas politikave aktuale, ishujt e Paqësorit “mund të presin të paktën 15 cm rritje shtesë të nivelit të detit deri në mesin e shekullit dhe më shumë se 30 ditë në vit përmbytje bregdetare në disa vende”, tha Guterres.
“Unë jam në Tonga për të lëshuar një SOS globale – Save Our Seas – për rritjen e nivelit të detit,” tha ai.
“Kjo është një situatë e çmendur. Rritja e deteve është një krizë tërësisht e krijuar nga njerëzimi, një krizë që së shpejti do të fryhet në një shkallë pothuajse të paimagjinueshme, pa asnjë varkë shpëtimi që të na kthejë në siguri. Por nëse shpëtojmë Paqësorin, shpëtojmë edhe veten tonë.”
Duke kërkuar të ndërtojë vrullin për veprim përpara samitit të klimës Cop29 në Azerbajxhan në nëntor, Guterres u bëri thirrje udhëheqësve globalë që të ulin në mënyrë drastike emetimet globale dhe të ndjekin një largim “të shpejtë dhe të drejtë” të karburanteve fosile.
Ai bëri thirrje për një rritje “masive” të financave dhe mbështetjes për vendet e cenueshme, duke argumentuar: “Ne kemi nevojë për një rritje të fondeve për t’u marrë me detet që rriten”.
Çështja pritet të jetë një nga pikat kryesore në axhendë në Cop29 për shkak të skadimit të afërt të angazhimit të mëparshëm nga vendet e pasura për të mobilizuar 100 miliardë dollarë financim për klimën në vit.
Të martën, një aleancë e grupeve të shoqërisë civile i bëri thirrje Australisë që të “përshpejtojë dhe të mbështesë fqinjët tanë të Paqësorit në vijën e parë të krizës klimatike”.
Grupet, të cilat përfshijnë ActionAid Australia dhe Oxfam Australia, i kërkuan Australisë të deklarojë mbështetjen e saj për një synim të ri të financimit global të klimës prej 1 trilion dollarësh, duke argumentuar se kjo mund të nxisë kombe të tjera të pasura të rriten./ The Guardian/s.net.
