Nga Sead Zimeri
Habermasi duhet të ketë qenë shumë optimist në mendimin e tij se sfera publike është ajo sferë ku pjesëmarrësit shkëmbejnë mendime dhe përmes shkëmbimit të ideve ato me argumentet më të forta do të pranohen nga të gjithë. Kështu duhet të jetë. Argumenti më i mirë duhet të fitojë. Por ky nuk është rasti me ne dhe askund tjetër.
Por tek ne zërat që dominojnë sferën publike dhe mediat më të mëdha në vend janë krejtësisht mediokër. Për shumicën prej tyre, ideali i Habermasit nuk ekziston. Sepse ideali Habermasian të paktën kërkon që pjesëmarrësit në debat të mbështesin pohimet e tyre me argumente, edhe nëse nuk janë të prirur të pranojnë argumentin më të mirë të tjetrit.
Tek ne nuk plotësohet as kushti elementar i sferës publike habermasiane. Këtu njerëzit hyjnë në debate me mendime të prera për çështje që i përkasin sferës publike, pra që i përkasin të gjithë qytetarëve. Në debate dëgjon qëndrime të tipit: “ma pret kokën, por nuk e ndërroj mendimin” dhe mburren me këtë qëndrim, natyrisht duke e konsideruar si një virtyt të lartë moral dhe intelektual. Por është një zakon shumë i keq, sepse mendimet duhet të jenë të hapura ndaj argumenteve, sidomos kur përfshihemi në debate publike.
Sfera jonë publike, përmes OJQ-ve dhe mediave të ndryshme, dominohet tërësisht nga njerëz mediokë por egocentrikë të medhenj, të cilët nuk besojnë as në argumente dhe as në të mirën e përbashkët. Dhe kjo nuk do të ishte problematike nëse zërat e arsyes do të kishin qasje dhe mundësi të barabarta për të shprehur mendimet e tyre. Por zërat e arsyes fundosen në zhurmën që bëhet për të tërhequr vëmendjen e publikut. Aq e madhe është dëshira për vëmendje dhe aq i fortë interesi vetjak sa sfera publike sot është bërë toksike dhe në këtë mjedis toksik mund të mbijetojnë vetëm ata që nuk kanë skrupuj moralë. Ata e kanë përvetësuar plotësisht hapësirën publike dhe tani veprojnë në të siç dikton interesi i tyre. Dhe për të mbetur të pa sfiduar në një hapësirë publike toksike, ata vazhdojnë ta helmojnë edhe më shumë.
Ndërkohë, zërat e arsyes dhe të ndërgjegjes morale qëndrojnë mënjanë, të paaftë për të bërë çfarëdoqoftë për të ndryshuar këtë realitet. Zërat e arsyes dhe ndërgjegjes morale janë humbësit në këtë garë. Ata që dominojnë sferën publike, kanë fondet dhe mbështetje të fuqishme ekonomike, përcaktojnë temat që diskutohen, ndërsa zërat e arsyes dhe ndërgjegjes morale detyrohen vazhdimisht të merren me temat që përcaktojnë njerëzit pa vida morale dhe pa inteligjencë. Nuk ka gjasa që ata të ndërhyjnë në përcaktimin e temave për debat ose në përcaktimin e rendit shoqëror ose orientimit të politikave.
