Kur Vladimir Putin mori pushtetin në një Rusi të rrënuar post-sovjetike një çerek shekulli më parë, ai menjëherë filloi të rivendoste statusin e Moskës si një fuqi globale.
U deshën 15 vjet, por Rusia njoftoi ndërhyrjen e saj ushtarake në luftën civile siriane si dëshmi se ajo është edhe një herë një forcë për t’u llogaritur në skenën ndërkombëtare.
Moska e përdori këtë imazh për të zgjeruar ndikimin e saj në të gjithë Lindjen e Mesme dhe më gjerë si një kundërpeshë ndaj Perëndimit.
Tani rënia e qeverisë së Presidentit Bashar al-Assad, një aleat kyç i Moskës, i ka dhënë një goditje serioze ambicieve të fuqisë së madhe të Rusisë.
“Aventura ushtarake e Putinit në Siri kishte për qëllim të tregonte se Rusia është një fuqi e madhe dhe mund të ushtrojë ndikimin e saj jashtë vendit,” tha Phillip Smyth, një ekspert i Lindjes së Mesme. Humbja e Sirisë është një shuplakë për Putinin.
Rënia e Asadit nuk do të thotë vetëm dëmtim i imazhit të Rusisë, por ndoshta edhe një pengesë e madhe strategjike.
Siria është shtëpia e dy objekteve të rëndësishme ushtarake ruse: një bazë ajrore në Hmeimim dhe një bazë detare në Tartus. Kjo e fundit është e vetmja bazë detare e Rusisë me ujë të ngrohtë dhe i ofron Moskës qasje në Mesdhe.
“Rusia ka përdorur bazat e saj në Siri për të zgjeruar fuqinë e saj si në Mesdheun Lindor ashtu edhe në të gjithë Lindjen e Mesme,” tha Smyth.
Sistemi intensiv i mirëmbajtjes
Ndërhyrja ushtarake e Rusisë në Siri në vitin 2015 ndryshoi rrjedhën e luftës. Sulmet shkatërruese ajrore të Moskës mbi pozicionet rebele ndihmuan ushtrinë siriane të rimarrë pjesë të territorit dhe të mbajë Assadin në pushtet.
Fushata e Moskës në Siri erdhi një vit pasi pushtoi gadishullin e Krimesë të Ukrainës dhe mbështeti forcat separatiste në Ukrainën lindore.
Moska e përdori përfshirjen e saj si në Siri ashtu edhe në Ukrainë për ta paraqitur veten si një fuqi e aftë për të sfiduar Shtetet e Bashkuara, NATO-n dhe Perëndimin në përgjithësi, duke shtrirë shtrirjen e saj globale nga Mesdheu në Afrikë dhe për të zgjeruar Amerikën Latine.
Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022, Siria u bë një avantazh më i madh për Moskën, thonë ekspertët, por gjithashtu paraqet sfidën e zhvillimit të fushatave ushtarake në dy fronte.
Me humbjen e pritshme të njësive ushtarake ruse në Siri pas rënies së qeverisë së Asadit, detyra është bërë edhe më e vështirë.
Rusia tashmë është e angazhuar intensivisht në një kundërofensivë të madhe për të rimarrë territorin e humbur nga Ukraina në rajonin jugperëndimor të Kurskut, madje duke u mbështetur në ndihmën e trupave të Koresë së Veriut. Në të njëjtën kohë, Rusia po përpiqet të pushtojë sa më shumë territor në Ukrainën lindore përpara bisedimeve të mundshme të paqes.
Objektet ushtarake të Rusisë përgjatë bregut të Mesdheut në Sirinë perëndimore mund të pushtohen nga luftëtarët e organizatës terroriste të caktuar nga SHBA-ja Hayat Tahrir al-Sham (HTS) dhe aleatët e saj.
Aaron Zelin, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Uashingtonit, tha se Rusia thjesht nuk ka të njëjtën fuqi zjarri në dispozicion për të mbrojtur objektet e saj në Siri.
“Është e rëndësishme të kujtojmë se Rusia tani përballet me një luftë më të madhe në Ukrainë sesa kur u vendos për herë të parë në Siri në vitin 2015,” tha Zelin.
“Rusia po lufton gjithashtu në Afrikën Sub-Sahariane. Dhe ndryshe nga një dekadë më parë, kur Rusia kishte Grupin Wagner të udhëhequr nga [i ndjeri Yevgeny] Prigozhin … Rusia tani nuk ka të njëjtin kapacitet apo aftësi për t’u marrë me të në të njëjtën mënyrë.”
Zelin tha se humbja e bazës detare të Tartus në veçanti do të ishte një “humbje jashtëzakonisht e madhe për Rusinë”.
Është porti i vetëm i Rusisë me ujë të ngrohtë që mund ta përdorë për aktivitetet e saj detare dhe projeksionin e energjisë,” tha ai. “Humbja e tij në thelb do ta largonte Rusinë nga thelbi i Lindjes së Mesme.
Moska nuk ka dërguar trupa tokësore për të mbështetur Damaskun, i cili u pushtua nga HTS dhe aleatët e saj më 8 dhjetor. Rusia ka kryer dhjetëra sulme ajrore që kur militantët nisën ofensivën e tyre kundër forcave të Asadit në fund të nëntorit, por ndërhyrja e kufizuar e Moskës ka bërë pak për të ndaluar përparimin e rebelëve.
Rusia do të paguajë një çmim të rëndë për dështimet e saj në Siri, thonë ekspertët.
Rënia e Asadit është një “goditje serioze ndaj pretendimit të Rusisë se është ende një fuqi botërore që mund të ruajë ndikimin e saj ushtarak dhe politik jashtë vendit”, tha Hamidreza Azizi, një bashkëpunëtor në Fondacionin Shkencë dhe Politikë.
Si rezultat, aktorët në rajone të tjera si Amerika Latine dhe Afrika “mund të fillojnë gjithashtu të rimendojnë marrëdhëniet e tyre dhe varësinë e tyre nga Rusia”, tha ai./RFE
