Shkruan: Mr sc. Besa Nuredini
Kosova, Donbasi dhe reflektimi i krizës Izrael–Iran në planet e Kremlinit
Në botën e politikës ndërkombëtare, interesat janë gjithmonë më të rëndësishme se miqësitë. Shtetet e mëdha shpesh e tregojnë këtë kur vendosin të sakrifikojnë aleatë më të vegjël për të mbrojtur interesat e tyre më të mëdha. Pikërisht kjo po duket sot në raportin mes Rusisë dhe Serbisë.
Në një kohë kur tensionet janë rritur në shumë pjesë të botës, si në Ukrainë, Lindjen e Mesme dhe Ballkan, Rusia po sinjalizon se është e gatshme ta përdorë çështjen e Kosovës për interesat e veta, edhe nëse kjo e dëmton Serbinë.
Në një konferencë për media, presidenti rus Vladimir Putin e përmendi vendimin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të vitit 2010, që e konfirmoi ligjërisht shpalljen e pavarësisë së Kosovës. Ai e përdori këtë si shembull për të justifikuar ndarjen dhe aneksimin e rajoneve Donetsk dhe Luhansk nga Ukraina.
Edhe pse presidenti serb Aleksandar Vuçiq kishte kërkuar që Rusia të mos e përmendte Kosovën si precedent, Putin nuk e mori parasysh këtë kërkesë.
Ky veprim ishte një mesazh i qartë: Serbia nuk ka më ndikim mbi mënyrën se si Rusia e përdor çështjen e Kosovës në lojën e vet ndërkombëtare.
Rusia, në fakt, nuk e ka njohur asnjëherë pavarësinë e Kosovës dhe nuk ka dhënë ndonjë shenjë se ka ndërmend ta bëjë këtë për arsye parimore. Por tani që i duhet të justifikojë aneksimet në Ukrainë, ajo po e përdor rastin e Kosovës si një shembull të favorshëm ligjor dhe diplomatik. Nëse kriza në Ukrainë thellohet dhe Rusia kërkon që bota të njohë “republikat popullore” që ka krijuar atje, atëherë Moska mund ta përdorë edhe njohjen e Kosovës si një hap të papritur për të ngatërruar Perëndimin. Qëllimi nuk do të ishte ndihma për Kosovën, por krijimi i një situate që e vë në pozitë të vështirë Perëndimin, i cili do ta ketë të vështirë të refuzojë kërkesat e Rusisë pa e rihapur diskutimin për Kosovën.
Ndërkohë, përplasja midis Izraelit dhe Iranit ka sjellë një krizë tjetër të madhe në Lindjen e Mesme. Ky konflikt e ka shpërqendruar vëmendjen e vendeve perëndimore, dhe Rusia po e shfrytëzon këtë situatë për të forcuar pozitat e veta në Ukrainë dhe në mënyrë të tërthortë, edhe në Ballkan. Rusia tani është aktive në disa fronte: po e mbron territorin e fituar në Ukrainë, po i qëndron afër Iranit në përplasjen me Izraelin, dhe po e përdor Serbinë në Ballkan vetëm për aq sa i shërben në këtë lojë të madhe.
Në këtë skemë globale ku çdo krizë ndikon në një tjetër, Rusia e sheh çështjen e Kosovës si më të vlefshme për interesat e saj sesa aleanca tradicionale me Serbinë. Nëse duhet të zgjedhë, Moska mund ta lëshojë Serbinë pa shumë hezitim.
Presidenti serb Vuçiq po mundohet të qëndrojë mes dy krahëve: nga njëra anë me Rusinë, dhe nga ana tjetër me Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara. Por tani ai ndodhet në një pozitë shumë të vështirë. Nëse Rusia e njeh Kosovën, Serbia do të humbasë mbështetjen më të madhe në OKB dhe do të jetë nën presion të fortë nga BE dhe SHBA për të pranuar realitetin. Nëse Serbia qëndron me Rusinë, do të përkeqësohen marrëdhëniet me Perëndimin dhe do të humbasë ndihma dhe përkrahje të rëndësishme. Nga ana tjetër, nëse largohet nga Rusia, atëherë rrezikon reagime të forta brenda vendit, sidomos nga grupet nacionaliste.
Në të gjitha këto skenarë, Rusia ruan avantazhin dhe kontrollin e lojës. Serbia është ajo që rrezikon të humbë, pa marrë asgjë në këmbim.
Në fund, pyetja e vërtetë është: kush po e flijon kë? Bota po hyn në një fazë të re, ku konfliktet po përhapen, frontet ideologjike po forcohen dhe marrëdhëniet po ndryshojnë. Kosova ndodhet në mes të kësaj loje të madhe, ku përzihet e drejta ndërkombëtare me strategjitë ruse dhe interesat perëndimore.
Nëse Rusia vendos që njohja e Kosovës i shërben më shumë në Ukrainë, mund ta bëjë këtë pa ndjenja, vetëm për përfitim të vetin.
Në këtë rast, Serbia do të jetë viktima e parë e një loje që e kishte imagjinuar ndryshe. Edhe Kosova mund të përfitojë nga një lëvizje e tillë, por duhet të jetë e përgatitur për një njohje që vjen në një klimë shumë më të ftohtë dhe më të rrezikshme sesa ajo e vitit 2008.
E vërteta është kjo: Rusia nuk po flijon vetëm Serbinë. Ajo është e gatshme të braktisë çdo aleancë që nuk i sjell më dobi. Dhe në këtë rend të ri botëror, çdo shtet i vogël duhet të kuptojë një fakt të thjeshtë : Në politikën ndërkombëtare nuk ka miq të përhershëm, ka vetëm interesa të përhershme.
