Dezinformimi dhe ndërhyrja psikologjike, sulmet kibernetike, teknologjitë disruptive në zhvillim, sabotazhet, ndërhyrjet në zgjedhje, ndërhyrjet ekonomike, instrumentalizimi i migracionit – këto janë vetëm një pjesë e çështjeve me të cilat merret Qendra Hibride e Ekselencës në përballjen me kërcënimet hibride.
Shefi i Marrëdhënieve Ndërkombëtare në CoE Hybrid, Tapio Pyysalo, flet për qëllimin e punës së tyre, dobësitë e vendeve të Ballkanit Perëndimor të lidhura me tensionet ndëretnike, qasjen e të gjithë shoqërisë që duhet të kenë qeveritë dhe rëndësinë e bashkëpunimin ndërmjet të gjithë anëtarëve të BE-së dhe NATO-s në përballjen e sfidave në të ardhmen.
Sipas analizës së tyre, ajo që Rusia dëshiron realisht është të ruajë sferën e saj të ndikimit në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe integrimi i vendeve në BE do të minonte këtë objektiv të përgjithshëm rus.
Pyysalo thekson se një nga shqetësimet kryesore të qendrës së fundmi është përdorimi i AI gjeneruese në përhapjen e dezinformatave dhe se si mund të përdoret në të vërtetë për ta kundërshtuar atë. Gjithashtu, ai flet për përvojën finlandeze në përballjen me sukses të manipulimit dhe ndërhyrjes së informacionit të huaj. Së fundmi Pyysalo vizitoi Maqedoninë e Veriut ku pati disa diskutime me përfaqësues të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Maqedonisë, si dhe me shoqërinë civile dhe mediat.
Ai pretendon se qeveria e re në Shkup është shumë serioze në synimin e saj për t’u marrë me kërcënimet hibride dhe për të zbatuar një qasje të gjithë shoqërisë. “Mendoj se definitivisht është zhvilluar mjaft. Një dëshmi për këtë ishte se gjatë zgjedhjeve evropiane të këtij viti Rusia po përhapte deri në 40 milionë reagime (reactions) ndaj llojeve të ndryshme të narrativave në hapësirën mediatike, që vërtet jep një pamje të mirë të shtrirjes së sfidës, dhe shumë prej tyre sigurisht që janë krijuar nga inteligjenca artificiale”, tha ai.
Pyysalo tha se rreth dy vjet më parë në Maqedoninë e Veriut dhjetëra shkolla, shumica në kryeqytet, morën në adresat e tyre elektronike kërcënime të rreme me bombë.
“Kjo vazhdoi për rreth gjashtë muaj, kishte qindra kërcënime të rreme dhe shkollat duhej të evakuoheshin shumë shpesh, prindërit ishin të frikësuar, e gjithë shoqëria ishte në gatishmëri për këtë. Dhe media e përdori këtë si shtysë për kritikat e qeverisë dhe uljen e besimit tek institucionet shtetërore. Për më tepër, pothuajse në të njëjtën kohë, në shkurt të vitit 2023, Fondi i Sigurimeve Shëndetësore të Maqedonisë u hakerua përmes një sulmi ransomëare duke vënë në rrezik të dhënat e çdo qytetari, në thelb të dhënat e tij shëndetësore.
A mund të thoni se këta dy shembuj janë pjesë e kërcënimeve hibride që po punoni për të parandaluar?”, pyeti ai. Ai foli edhe për kërcënimet hibride dhe tregoi se si ndodhin ato nga aktorët e huaj. “Ajo që me të vërtetë e bën atë një kërcënim hibrid në këndvështrimin tim është se duket se është një sulm strategjik nga një aktor i huaj që synon dobësitë shoqërore dhe këto janë disa nga atributet kryesore të kërcënimeve hibride në këndvështrimin tonë”. Ai tregoi gjithashtu se sa shumë kërdi mund të shkaktojnë disa nga këto kërcënime hibride në një shoqëri duke prishur në këtë rast arsimin, duke frikësuar popullatën, duke ndarë opinionin publik dhe gjithashtu duke minuar besimin tek qeveria.
“Është një faktor vërtet i rëndësishëm për t’iu kundërvënë disa prej këtyre kërcënimeve dhe ndoshta nuk është rastësi që këto ngjarje ndodhën menjëherë pasi Maqedonia e Veriut mbylli hapësirën e saj ajrore për ministrin e Jashtëm të Rusisë dhe dërgoi ndihmë ushtarake në Ukrainë. Këto ngjarje mund të sjellin kërcënime të tilla hibride dhe ne themi se minimi i mbështetjes për Ukrainën me të vërtetë duket të jetë një nga qëllimet dhe objektivat imediate të Rusisë në përdorimin e saj të kërcënimeve hibride.
Këto janë pikërisht llojet e kërcënimeve që ne po mbështesim shtetet tona pjesëmarrëse për t’iu kundërvënë. Dhe, ndërsa Maqedonia e Veriut nuk ishte ende shtet pjesëmarrës i Coe Hibrid në atë kohë, kuptova se NATO ofroi mbështetjen e saj në atë rast”. Ai tha se ndihma e NATO-s në këtë rast është gjithashtu një element vërtet i rëndësishëm për të luftuar kërcënimet hibride.
“Bashkëpunimi ndërkombëtar, bashkëpunimi ndërmjet aleatëve është vendimtar kur përballemi me kërcënimet hibride. Ky është një simbol i madh i bashkimit të NATO-s në mbështetjen tuaj”. Ai tha se një nga elementët në kërcënimet hibride është zakonisht synimi i qëllimshëm i dobësive në shoqëri. “Në rastin e Maqedonisë së Veriut dhe në rajonin më të gjerë të Ballkanit Perëndimor, këto tensione ndëretnike janë sigurisht një nga dobësitë kryesore që mund të abuzohet nga aktorët e huaj”.
Ai tha se në analizën e tyre, ajo që Rusia dëshiron me të vërtetë është të ruajë sferën e saj të ndikimit në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe natyrisht, integrimi në BE do të minonte këtë lloj objektivi të përgjithshëm të Rusisë, shkruan Gazeta Express. “Kjo është një arsye pse mendojmë se duhet të bëjmë çmos për të rritur ndërgjegjësimin për kërcënimet hibride dhe objektivat e tyre edhe tek publiku i gjerë, në mënyrë që njerëzit të jenë të vetëdijshëm për kërcënimin dhe të jenë të përgjegjshëm për të reaguar ndaj disa prej këtyre dezinformatave”./TheGeopost
