Kjo do të thotë se pavarësisht festimeve në Bruksel, Berlin dhe Beograd, protestat kundër minierave të litiumit në Serbinë rurale ka të ngjarë të bëhen sërish serioze.
BE-ja festoi marrëveshjen me Serbinë për minierat e litiumit si një “ditë historike si për Serbinë ashtu edhe për Evropën”, duke i dhënë fund kështu garës për nënshkrimin e marrëveshjes.
Të martën, Serbia rinovoi licencën e gjigantit të minierave Rio Tinto për të nxjerrë mineralin në Luginën e Jadarit në perëndim të vendit. Të enjten në mbrëmje, kancelari gjerman Olaf Scholz ishte në Beograd dhe u lut për një marrëveshje e cila, sipas mendimit të tij, do të ndihmonte në mbrojtjen e sigurisë ekonomike të Evropës.
Scholz donte të sigurohej që industria e automobilave të vendit të tij të ishte në krye të radhës për furnizime. Prodhuesit e makinave do të kenë nevojë për gjithnjë e më shumë litium për bateri ndërsa kalimi në automjetet me emetim zero përshpejtohet dhe projekti Jadar i Rio Tinto mund të furnizojë deri në nëntë të dhjetat e nevojave aktuale të litiumit të Evropës.
Nënpresidenti i Komisionit Evropian Maros Sefcovic ishte gjithashtu në Beograd të premten. Atij iu bashkua ajo që ai e përshkroi si “crème de la crème” e kompanive evropiane me një interes të fortë për një burim të ri litium.
Këto përfshijnë Mercedes-Benz dhe Stellantis, të cilat së bashku përbëjnë pothuajse një të katërtën e të gjitha shitjeve të makinave në Evropë, shkruan BBC.
Përfaqësues nga prodhuesit e baterive të litiumit panë gjithashtu se si Serbia dhe BE nënshkruan një marrëveshje për të krijuar një partneritet strategjik për lëndë të para të qëndrueshme, zinxhirë të prodhimit të baterive dhe automjete elektrike.
Ndërsa Sefcovic e quajti atë një ditë historike, Olaf Scholz festoi sigurimin e aksesit në rezervat më të njohura të litiumit të kontinentit gjë që duhet të zvogëlojë varësinë nga furnizimet nga Kina.
“Ky vendim kërkon guxim, por ai u mor në momentin e duhur“, tha ai, duke shtuar se masa do të siguronte që Evropa të mbetet sovrane në një botë në ndryshim dhe të mos jetë e varur nga të tjerët.
Ky ishte lavdërim për krerët e Serbisë, të cilët hoqën ndalimin e minierave të litiumit pasi një vendim gjykate javën e kaluar e shpalli atë jokushtetues. Qeveria vendosi moratoriumin në vitin 2022 pas protestave të gjera në të gjithë vendin.
Në demonstrata morën pjesë jo vetëm ambientalistët. Shumë nga ata që bllokuan rrugët dhe urat ishin të rinj në protestë. Të gjithë ata ishin të shqetësuar se një kompani e huaj kishte fituar të drejtat e minierave nëpërmjet një procesi që ata e shihnin si jo transparent.
Dhe ata ishin të shqetësuar për ndikimin e mundshëm në burimet e rëndësishme të ushqimit dhe ujit në Luginën e Jadarit. Këto shqetësime nuk janë zhdukur, pavarësisht garancive të presidentit serb Aleksandar Vuçiç se mjedisi do të ruhet.
Vuçiç ishte gjithashtu i prirur të theksonte përfitimet e mundshme ekonomike. Ai këmbënguli që litiumi nga Jadar do të mbetej në vend. Maros Sefcovic tha se kjo do të thotë se Serbia do të jetë vendi i parë evropian ku “i gjithë zinxhiri i vlerës nga litiumi tek automjetet elektrike do të ndërtohet këtu në Serbi”.
Partitë opozitare nuk janë ende të bindura nga garancitë mjedisore të presidentit. Ata kurrë nuk besuan se miniera e litiumit do të shkatërrohej përgjithmonë. Tani ata po kërkojnë transparencë për projektin e ringjallur Rio Tinto.
“Ka një mungesë të plotë besimi te qeveria kur ajo thotë se është në interes të qytetarëve. Ne kemi frikë se Serbia do të sakrifikojë veten për të siguruar litium për automjetet elektrike, të cilën pothuajse askush në Serbi nuk mund ta përballojë”, thotë Biljana Gjordjevic, bashkëkryetare e Lëvizjes së Majtë-E Gjelbër.
Kjo do të thotë se pavarësisht festimeve në Bruksel, Berlin dhe Beograd, protestat kundër minierave të litiumit në Serbinë rurale ka të ngjarë të bëhen sërish serioze.
Megjithatë, ish-raportuesja e Parlamentit Evropian për Kosovën, Viola Von Cramon, tha se kjo marrëveshje do të favorizojë pushtetin e presidentit serb Aleksandar Vuçiç dhe theksoi se Serbisë i mungon demokracia.
Në reagimin e saj në platformën X për vizitën e kancelarit Olaf Scholz në Beograd, ajo tha se BE-ja ka shumë nevojë për litium, por jo në këtë formë.
“Është e pamohueshme që BE-ja ka nevojë për litium dhe duhet të kalojë në lëvizjen elektronike. Do të kisha dashur të shihja zgjidhje të tjera përveç këtij fitimi në pushtet për Aleksandar Vuçiçin. Sundimi i ligjit dhe demokracia janë fjalë të huaja për Vuçiçin. Mediat janë pothuajse plotësisht nën kontrollin e tij”, tha ajo./Përshtati “Pamfleti” nga “TheGeopost”