Kalendar historik/Çfarë ka ndodhur më 6 dhjetor?

Kalendar historik/Çfarë ka ndodhur më 6 dhjetor?

6 Dhjetor 1922 –Irlanda shpall pavarësinë nga Britania e Madhe

Shteti i Lirë Irlandez, i përbërë nga katër të pestat e Irlandës, shpall pavarësinë duke i dhënë fund luftës 6-vjeçare për pavarësi nga Britania e Madhe. Ashtu si vendet e tjera autonome të ish-Perandorisë Britanike, Irlanda do të duhej të mbetej pjesë e Komonuelthit Britanik, në mënyrë simbolike një zotërim i mbretit. Por më vonë ajo i ndërpreu lidhjet me Britaninë, dhe u riemërtua si Eire, dhe sot quhet Republika e Irlandës.

Sundimi anglez mbi ishullin e Irlandës daton që në shekullin XII, ndërsa Mbretëresha Elizabeta I e Anglisë inkurajoi në shekullin XVI-të emigrimin atje të protestantëve skocezë. Gjatë shekujve që pasuan, një seri rebelimesh nga katolikët irlandezë u shtypën, teksa minoriteti anglo-irlandez kishte në anën e tij forcat e ushtrisë britanike.

Nën rregjimin e pronarëve anglezë të tokave të tyre, popullsia irlandeze u gjend para një krize të vërtetë ekzistenciale, kur një zi e rëndë buke goditi vendin në vitet 1840, si pasojë e së cilës mbi 1 milionë njerëz vdiqën nga uria, për shkak të shkatërrimit të të mbjellave me patate. Mbi 2 milionë irlandezë të tjerë emigruan në Shtetet e Bashkuara.

Një lëvizje për autonominë e Irlandës u rrit në fundin e shekullit XIX-të, dhe në vitin 1916 nacionalistët irlandezë nisën zyrtarisht luftën për pavarësi, gjatë së ashtuquajturës Kryengritje e Pashkëve në Dublin. Rebelimi u shtyp, por irlandezët nuk u tërhoqën. Në 1919, Ushtria Republikane Irlandeze (IRA), nisi një fushatë të gjerë dhe efektive guerrile kundër forcave britanike.

Në vitin 1921 u shpall një armëpushim, dhe në janarin e vitit 1922 një grup nacionalistësh irlandezë nënshkruan një traktat paqeje me Britaninë, duke bërë thirrje për ndarjen e Irlandës, me jugun që fitoi pavarësinë, dhe 6 rajonet veriore të ishullit që mbetën nën Mbretërinë e Bashkuar.

Megjithatë, konfliktet vazhduan mbi Irlandën e Veriut, dhe IRA e nxjerrë jashtë ligjit në jug, u përpoq të rimerrte kontrollin e rajoneve veriore që qeveriseshin ende nga Britania. Dhuna midis protestantëve dhe katolikëve në Irlandën e Veriut u përshkallëzua në fillim të viteve 1970, dhe deri më sot lufta ka marrë më shumë se 3.000 jetë njerëzish.

6 Dhjetor 1987 – Gorbaçov pritet me protesta në SHBA

Në prag të vizitës së udhëheqësit sovjetik Mikhail Gorbaçov në Shtetet e Bashkuara, për një takim të nivelit të lartë me presidentin amerikan Ronald Regan, më shumë se 200.000 protestues në Uashington dhe një numër shumë më i vogël në Moskë, protestojnë në të njëjtën ditë ndaj politikave të ashpra sovjetike me hebrenjtë rusë.

Protestat arritën të tërheqin vëmendjen e opinioni publik ndërkombëtar, lidhur me abuzimet me të drejtat e njeriut në Rusi. Por këto protesta patën pak ndikim tek takimi dypalësh. Gjatë takimit mes tyre, Gorbaçov dhe Regan u përqendruan kryesisht mbi çështjet e kontrollit të armëve, veçanërisht në eliminimin e raketave të ndërmjetme nga Evropa.

Sovjetikët këmbëngulën që protestuesit të injoroheshin, dhe zyrtarët e SHBA-së, që mezi prisnin të arrinin një marrëveshje mbi kontrollin e armëve bërthamore, iu bindën në thelb kërkesave ruse.

6 Dhjetor 1917- Mbi 2 mijë njerëz humbin jetën, nga një shpërthim në portin e Halifaksit në Kanada

Mëngjesin e 6 dhjetorit 1917, anija franceze “SS Mont-Blanc”, e ngarkuar me eksploziv, u përplas me anijen norvegjeze “SS Imo” në një ngushticë që lidh portin e Halifaksit me liqenin Bedford. Zjarri i shkaktuar në bordin e anijes franceze ndezi ngarkesën ekspozive, duke shkaktuar një shpërthim të madh që shkatërroi tërësisht distriktin Riçmond.

Afro 2.000 njerëz u vranë nga shpërthimi apo ndërtesat e shkatërruara, dhe rreth 9.000 të tjerë u plagosën. Ishte shpërthimi më i madh i shkaktuarnga njeriu, përpara zhvillimit të armëve bërthamore, duke çliruar një energji ekuivalente prej rreth 2.9 kilotonë TNT. Një hetim paraprak, bëri përgjegjës “Mont-Blanc” për katastrofën, por më vonë fajtore u shpallën të dyja anijet.

6 Dhjetor 1907 – Katastrofa më e rëndë e minierave në historinë amerikane, ndodh në Monongah të Virxhinias Perëndimore. Rreth orës 10 të mëngjesit të 6 dhjetorit 1907, një shpërthim i fortë tronditi 2 galeri. 362 burra dhe djem humbën jetën, duke lënë pas 250 vejusha dhe mbi 1000 fëmijë jetimë. Shpërthimi bllokoi sistemet e ventilimit, duke shkaktuar një rrjedhje të gazrave vdekjeprurës, që u mori jetën shumë të mbijetuarve nga shpërthimi.

6 Dhjetor 1865 – Në SHBA miratohet Amendamenti i Trembëdhjetë i Kushtetutës, duke shfuqizuar zyrtarisht skllavërinë dhe robërimin e pavullnetshëm, përveçse rasteve kur është një dënim për një krim të caktuar.

6 Dhjetor 1897 – Londra bëhet qyteti i parë në botë që liçencon taksitë e përdorura për transportin publik.

6 Dhjetor 1933 – Gjykatësi federal amerikan, John M. Woolsey, vendos që romani tejet i debatueshëm i James Joyce “Uliksi” nuk është i pahijshëm për publikun, ndaj ai mund të vazhdojë të qarkullojë në libraritë amerikane.

6 Dhjetor 1982 – Ushtria Kombëtare e Çlirimit të Irlandës, shpërthen një bombë në një lokal të frekuentuar nga ushtarët britanikë në Ballykelly, Irlandën e Veriut, duke vrarë 11 ushtarë dhe 6 civilë.

6 Dhjetor 1989 – Marc Lépine, një anti-feminist i deklaruar, hyn i armatosur në Shkollën Politeknike të Montrealit në Kanada, dhe vret ​​14 vajza të reja.

6 Dhjetor 1991 – Në Kroaci, forcat e Ushtrisë Popullore Jugosllave (JNA), bombardojnë qytetin kroat të Dubrovnikit pas një rrethimi 7-mujor.

6 Dhjetor 1997 – Një aeroplan rus “Antonov An-124”, rrëzohet mbi një kompleks apartamentesh pranë qytetit të Irkutskut në Siberi, duke shkaktuar vdekjen e 67 personave.

6 Dhjetor 2005 – Një avion transporti, mbi një godinë banimi 10-katëshe në Teheran, duke vrarë të 84 personat që gjendeshin në bord, dhe 44 të tjerë në tokë.

You may also like

Dyqani palestinez ndalon hyrjen e amerikanëve

Gjatë periudhës së nazizmit ishin tregtarët gjermanë ata