Shkruan: Sead Zimeri
Ne shqiptarët jashtë republikës së Shqipërisë u formuam si popull i traumatizuar, i shtypur, i braktisur dhe i dominuar. Si fëmijë në vitet 80 të shekullit të kaluar, më kujtohet se politika ishte ndoshta e vetmja temë në çdo familje shqiptare. Ne ishim aq të ngjitur pas televizorit gjatë lajmeve të mbrëmjes, saqë edhe ne si fëmijë e dinim që kjo ishte një kohë e shenjtë dhe zhurma ishte rreptësisht e ndaluar. Nuk i harroj për asnjë moment ankthet dhe shqetësimet që ndjemë kur dëgjonim politikanët nga Beogradi të flisnin për separatizmin dhe irredentizmin shqiptar dhe dërgonin policinë e tyre në aksione kundër separatistëve shqiptarë.
Nuk i harroj ankthet e shkaktuara nga politikanët në Shkup që luftuan kundër shqiptarëve në Maqedoni, kundër të drejtës për arsim të lartë në gjuhën shqipe. Qeveria e Cervenkovskit, në dhjetor të vitit 1994, para hapjes së Universitetit të Tetovës, dërgoi buldozerë për të rrënuar objektet ku duhej të mbaheshin ligjëratat. Protestuesit shqiptarë u vranë në përleshje me policinë. Më pas, gjatë kryengritjes së vitit 2001, fshatrat shqiptare u kthyen në fushëbetejë.
Shqiptarët ishin të shtypur, të izoluar, të papunë. Ata donin të na mbanin në një gjendje gjysmë skllavërie, të pashkolluar, pa objekte kulturore, pa kulturë të përbashkët, si qytetarë të dorës së tretë. Ne u rritëm dhe u edukuam në frymën e terrorizmit sllav mbi ne. Si kundërpërgjigje ndaj shtypjes sllave ne u bëmë edhe më të izoluar, të tërhequr, të pashkolluar dhe një numër i madh prej nesh e lamë atdheun tonë për të siguruar një jetë më të mirë gjetkë. Ne u mbyllëm në vetvete, në mitet tona, në folklorin tonë historik, në injorancën tonë, sepse kështu na detyroi sundimi sllav. Ata donin të na detyronin të shpërngulnim nga vendet tona, të rrënonin muret rreth shtëpive tona, të sterilizonin gratë tona sepse po lindnin më shumë fëmijë se gratë sllave dhe të ndërhynin në të drejtën për t’i emërtuar fëmijët tanë.
Ne shqiptarët, gjatë komunizmit jugosllav, por edhe më pas, kultivuam ndërgjegjen kombëtare përmes miteve dhe traditave folklorike, si dhe këngëve patriotike që i këndonin lirisë dhe heronjve kombëtarë. Ne nuk e kultivuam shqiptarizmin sepse besuam në fuqinë e saj magjike. E bëmë sepse shqiptaria ishte emëruesi i përbashkët i shtypjes sonë. Nuk kishte rëndësi nëse ishit shqiptar nga Kosova apo Maqedonia apo Mali i Zi, ishit shqiptar para së gjithash. Shqiptaria na u imponua, por ne më pas e kultivuam me dëshirë si zonë dhe hapësirë lirie, identifikimi dhe solidariteti me njëri-tjetrin.
Nacionalizmi ynë nuk ishte provincial në kuptimin që ishte ndryshe nga Kosova në Maqedoni. Ishte i njëjti nacionalizëm, e njëjta psherëtimë kundër shtypjes sllave. Fati ynë ishte i përbashkët. Nuk pamë dallim mes shqiptarëve të Kosovës, të Malit të Zi dhe atyre të Maqedonisë. Përkundrazi, më shumë na tmerruan vuajtjet e shqiptarëve të Kosovës, sesa vuajtjet tona, ndoshta sepse me naivitet besuam se fati ynë ishte i përbashkët, se çështja shqiptare, edhe sikur të mos zgjidhej menjëherë me Shqipërinë, nuk do të të ndahet mes Kosovës, Malit të Zi dhe Maqedonisë.
Nuk doli të ishte kështu. U prenë krahët e shqiptarizmit që dikur kultivuam dhe sot duket si një ëndërr e vjetër, të cilën e mban gjallë shpresa e atyre që vuajtën për shqiptarizmin, se një ditë ndoshta do të jemi sërish bashkë. Por kjo ëndërr po shuhet gjithnjë e më shumë, sepse vuajtjet e përbashkëta po harrohen.
Por nuk e shoh fare të arsyeshme që solidariteti kombëtar, pra shqiptarizmi, të shpërfillet ose të braktiset. Historitë e vuajtjeve tona të përbashkëta, si dhe gjuha dhe folklori jonë, janë themeli i solidaritetit tonë kombëtar. Ndjej më shumë afërsi kulturore dhe shpirtërore me kosovarët sesa me maqedonasit. Ndoshta sepse traumat janë gdhendur në ndërgjegjen time, në kujtimet e mia, dhe do të ishte hipokrite nga ana ime të pohoja se këto kujtime nuk ndikojnë në mënyrën se si i shoh marrëdhëniet e mia me shqiptarët e tjerë..
Për mua shqiptaria është një vlerë e pakapërcyeshme dhe një ideal që duhet ta bëjmë realitet. Shqiptaria është ideali i lirisë. Uroj që një ditë trojet shqiptare të bashkohen nën një flamur, sepse vetëm si të tillë do të jemi të lirë.
