Disa nga ngjarjet, njerëzit dhe datat më me ndikim në historinë botërore që kanë shënuar ditën e sotme, 16 mars, shkruan Kosova Post.
16 marsi është dita e 75-të e këtij viti, deri në fund të tij janë edhe 290 ditë.
16 mars 1919 – Blloku i Antantës pushtoi zyrtarisht Stambollit, kryeqytet i Perandorisë Osmane. Forcat pushtuese bastisën herët në mëngjes postën në Sehzadebasi duke martirizuar 4 dhe plagosur 10 ushtarë turq të paarmatosur.
16 mars 1921 – Pas fitores turke në Betejën I të Inonusë, Bashkimi i Republikave Socialiste Sovjetike (BRSS) njohu zyrtarisht Qeverinë e Ankarasë duke nënshkruar Traktatin e Moskës, i cili është marrëveshja e dytë që Qeveria e Ankarasë ka nënshkruar në arenën ndërkombëtare gjatë Luftës Çlirimtare Turke që ishte në vazhdim.
16 mars 1968 – Trupat amerikane bastisën njëkohësisht fshatrat My Lai, My Khe e Son My gjatë Luftës së Vietnamit dhe masakruan 347 civilë. Vetëm 1 ushtar amerikan u dënua për këtë brutalitet çnjerëzor të njohur historikisht si “Masakra e My Lait”. Të njëjtën ditë, Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Lyndon B. Johnson, mori vendim për të dërguar në Vietnam edhe 50.000 trupa të tjera.
16 mars 1988 – Qyteza Halepçe në Irak u bombardua nga 8 avionë që transportonin bomba me gaz toksik. Sulmi u bë me urdhër të Presidentit Saddam Hussein. Në këtë masakër vdiqën rreth 5.000 veta dhe u plagosën mbi 7.000 të tjerë. Gjykata e Lartë Penale e Irakut, themeluar pas rrëzimit të Saddamit, e njohu Masakrën e Halepçes si “gjenocid”.
1190 – Pogrom i Jorkut – hebrenjtë në Jork, Angli, të rrethuar në Kullën Clifford masakrohen ose kryejnë vetëvrasje për të shmangur pagëzimin në të krishterë.
1621 – Shefa të fiseve indiane të Amerikës vizitojnë koloninë e parë angleze në Plymouth, Massaçusets.
1802 – Nënshkruhet ligji për krijimin e Akademisë Ushtarake në West Point, Nju Jork.
1827 – Botohet gazeta e parë zezake, “Freedom Journal” në SHBA.
1922 – Sulltan Fuadi kurorëzohet mbret i Egjiptit, dhe Anglia njeh Egjiptin. Fuad ishte sundimtari i nëntë i Egjipt dhe Sudanit nga dinastia Mehmet Ali. Fuad ndërroi titullin Sulltan me atë të Mbretit, një kusht që Britania vendosi për të njohur pavarësinë e Egjiptit. Para se të bëhej sulltan (1917), Fuadi kishte luajtur rol kryesor në krijimin e Universitetit të Kajros; njihet si rektori i parë i tij nga viti 1908 deri më 1913, kur dha dorëheqjen për t’iu përkushtuar përpjekjeve për t’u bërë mbret i Shqipërisë. Fakti që dinastia e Mehmet Aliut ishte me prejardhje shqiptare, e nxiti Fuadin të kërkonte fronin shqiptar, por pa sukses. Fuadi gjithashtu shërbeu si President i Shoqatës Geografike egjiptiane nga 1915 deri 1918. Ai vdiq në vitin 1936 (68 vjeç); në fron erdhi biri i tij, Faruk I, i cili u përmbys nga revolucioni egjiptian i vitit 1952 (vdiq në mërgim në Itali më 1965, në moshën 45 vjeçare). Motra e Farukut, Princesha Favzia Fuad ishte mbretëreshë bashkëshorte e Shahut të Iranit, Mohammad Reza Pahlavi, i cili u rrëzua nga revolucioni islamik më 1979.
1935 – Hitleri shkel marrëveshjet e Versajës duke dhënë urdhër për ri-armatimin e Gjermanisë.
1941 – Galeria Kombëtare e Arteve hapet në Uashington DC. Kjo galeri ka një nga koleksionet më të mira të artit në botë. Koleksioni i përhershëm përmban punime nga mesjeta deri në ditët e sotme; perfshi edhe “Ginevra de ‘ Benci”, piktura e vetme e Leonardo da Vinçit në Amerikë.
1978 – Itali – Brigadat e Kuqe rrëmbejnë në Romë ish-kryeministrin Aldo Moro. Ai u sulmua, ndërsa po shkonte në parlament për votimin vendimtar mbi një aleancë të pashembullt midis Partisë Kristian Demokrate dhe Partisë Komuniste. Mundësia e një aleance të tillë kishte tronditur e acarua mbarë spektrin politik në Itali; gjithashtu kishte shkaktuar pakënaqësi si në Moskë edhe Uashington. Pas 54 ditësh peng, periudhë gjatë së cilës zyrtarët e qeverisë në mënyrë të përsëritur refuzuan të lirojnë si shkëmbim 13 anëtarë të Brigadave të Kuqe në gjyq në Torino, Moro u vra dhe trupi i tij u vendos në pjesën e pasme të një makine në qendër të Romës (në distancë të barabartë midis selive të Partisë Komuniste dhe Kristian Demokrate). Një seri gjyqesh dhe hetime parlamentare pasuan; disa anëtarë të Brigadave të Kuqe u dënuan për pjesmarrje në rrëmbim; megjithatë, “Çështja Moro” vazhdon të rrethohet nga një numër misteresh.
1998 – Papa Gjon Pali II i kërkon falje Perëndisë për pasivitetin dhe heshtjen e disa katolikëve gjatë Holokaustit.
2006 – Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara voton me shumicë dërrmuese për të krijuar Këshillin e OKB-së për të drejtat e njeriut.
Lindje
1751 – James Madison, presidenti i 4-t i SHBA-së († 1836)
1787 – Georg Ohm, fizikan gjerman († 1854)
1839 – Sully Prudhomme, shkrimtar francez, nobelist
1916 – Jusuf Vrioni – përkthyes dhe diplomat shqiptar (v. 2001)
1926 – Jerry Lewis, komedian, producent, aktor dhe këngëtar amerikan
Vdekje
2000 – Thomas Ferebee, bombardues në Hiroshima (l. 1918)
2001 – Norma MacMillan , aktore kanadeze (l. 1921)
2001 – Bob wollen , garues freng i makinave (l. 1943)
2003 – Rachel Corrie , aktivist politik amerikan (l. 1979)
2004 – Vilém Tauský , dirigjent dhe kompozitor çek (lindi më 1910)
2005 – Todd Bell , footbollist amerikan (l. 1958)
2005 – Ralph Erskine , arkitekt britanik ( Byker Wall ) (l. 1914)
2005 – Anthony George , aktor amerikan TV (l. 1921)
2005 – Allan Hendrickse , politikan jugoafrikan(b. 1927)
2005 – Dick Radatz , basebollistplayer amerikan (l. 1937)
2006 – David Feintuch , amerikan Sci-Fi autor (l. 1944)
2007 – Manjural Islam , futbollist i Bangladeshi (l. 1984)
2008 – Bill Brown , futbollist Australian (l. 1912)
2008 – Ola Brunkert , baterist suedeze për ABBA (l. 1946)
2008 – Gary Hart , menaxher profesionist amerikan i mundje dhe mundës (l. 1942)
2008 – G. David , astronaut amerikan (l. 1956)
2008 – Daniel MacMaster , këngëtar kanadez ( Bonham ). (l. 1968)
