Komisioni mund të jetë i përgatitur t’i japë Budapestit 10 miliardë euro pasi lideri kërcënon të prishë planet e BE-së për të hapur bisedimet e pranimit me Ukrainën.
Komisionit Evropian i është kërkuar që të mos “qetësojë” Viktor Orbanin duke shkrirë miliarda euro për Budapestin, pasi kryeministri hungarez kërcënon të prishë planet e BE-së për të hapur bisedimet e pranimit me Ukrainën dhe për t’i dhënë Kievit ndihmë të re.
Lëvizjet e qeverisë hungareze në vitet e fundit për të minuar institucionet e pavarura, si dhe shqetësimet rreth korrupsionit dhe keqpërdorimit të supozuar të fondeve evropiane, kanë bërë që Brukseli të mbajë mbi 27 miliardë euro (23 miliardë £) të destinuara për Hungarinë.
Megjithatë, në një hap që mund të nxisë zhgënjimin midis avokatëve të sundimit të ligjit, komisioni ka sinjalizuar se mund të jetë i përgatitur të shkrijë deri në 10 miliardë euro, gjoja për shkak të përparimit të bërë në reformat në drejtësi.
Masa vjen përpara një takimi të liderëve evropianë të planifikuar për në 14 dhjetor, kur 27 krerët e qeverive të BE-së janë planifikuar të diskutojnë një paketë ndihme të propozuar prej 50 miliardë eurosh për Ukrainën, ndryshimet në buxhetin e bllokut dhe nëse duhet apo jo drita jeshile për hapjen e bisedimeve të pranimit me Kiev.
Udhëheqja e Hungarisë ka kërcënuar vazhdimisht se do të bllokojë vendimet për të tre çështjet.
Në një letër të parë nga Guardian drejtuar presidentit të Këshillit Evropian, Charles Michel, Orbán përsëriti qëndrimin e tij.
“Unë me respekt ju bëj thirrje që të mos ftoni Këshillin Evropian të vendosë për këto çështje në dhjetor pasi mungesa e dukshme e konsensusit do të çonte në mënyrë të pashmangshme në dështim,” shkroi ai, duke iu referuar negociatave të pranimit të Ukrainës dhe rishikimit të buxhetit të bllokut.
Përplasja në zhvillim ka rritur frikën mes kritikëve të Orbanit se blloku do të shkrijë disa nga fondet e Hungarisë në një përpjekje për të bindur Budapestin të nënshkruajë ndihmën financiare për Ukrainën dhe hapjen e bisedimeve të pranimit.
Daniel Freund, një anëtar gjerman i Gjelbër i Parlamentit Evropian dhe kritik i qeverisë së Orbanit, i kërkoi BE-së të hënën që të mos e lërë Hungarinë nga grepa.
“Qeveria Orban nuk përmbushi reformat e nevojshme,” tha ai. “Asnjë para nuk duhet të rrjedhë. Nëse komisioni vendos ndryshe, kjo është vetëm për një arsye: ata po përpiqen të qetësojnë Orbanin, i cili e teproi plotësisht me kërcënimin e tij të vetos.
Për të pasur akses në fondet, Hungaria duhet në teori të përfundojë një sërë reformash në fusha të tilla si pavarësia e gjyqësorit, transparenca dhe lufta kundër korrupsionit.
Për muaj të tërë, Brukseli dhe Budapesti negociuan ndërsa Hungaria prezantoi ndryshime legjislative.
Komisioni tani thotë se është arritur shumë në reformat në drejtësi. Dhe javën e kaluar, një zyrtar i komisionit u tha gazetarëve se mund të merret një vendim që do të çonte në 500 milionë euro që do t’i paguhen Hungarisë në javët e ardhshme dhe 10 miliardë euro do të viheshin në dispozicion në vitet e ardhshme.
Megjithatë, në një analizë të përbashkët të botuar në mes të nëntorit, gjashtë grupe udhëheqëse hungareze të shoqërisë civile thanë se “paketa e reformës gjyqësore e miratuar në maj 2023 mbetet thelbësisht e mangët”.
Grupi, i cili përfshin Unionin Hungarez për Liritë Civile dhe Komitetin Hungarez të Helsinkit, arriti në përfundimin se “tre nga katër” pikat kryesore të gjyqësorit “janë zbatuar me të meta edhe në nivelin e kuadrit ligjor, dhe ka fusha ku kërkohen prova të mëtejshme për zbatimin e duhur të piketa për të verifikuar pajtueshmërinë”.
Qeveria hungareze nuk iu përgjigj një kërkese për koment. Megjithatë, një zyrtar i lartë hungarez, të cilit iu dha anonimiteti për shkak se ata nuk janë të autorizuar për të diskutuar negociatat, këmbënguli se “ne kemi përmbushur etapat gjyqësore”.
Çështja e Ukrainës, tha zyrtari, është “një çështje parimore” për Orban dhe kryeministri beson se vendi “thjesht nuk është në gjendje të përmbushë kriteret e anëtarësimit”.
Një diplomat i BE-së, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar çështje të ndjeshme të brendshme, tha se ata besonin se vendimi për shkrirjen nuk do të merrej për shkak të presionit mbi Ukrainën.
“Komisioni po ecën për këtë sepse nuk kanë zgjidhje tjetër. Nëse Hungaria kryen punën në pjesën e saj, atëherë komisioni nuk ka zgjidhje tjetër veçse të japë paratë”, tha diplomati.
Orbán po “dyfishon” Ukrainën dhe “nuk ka të bëjë më me paratë”, shtuan ata.
Freund, parlamentari gjerman, paralajmëroi se shkrirja e fondeve për Hungarinë në këtë fazë mund të krijojë një precedent të rrezikshëm.
“Nëse Orbán ia del, të tjerët do të ndjekin shembullin e tij dhe do të abuzojnë me veton e tyre,” tha ai, duke shtuar: “Kjo do të dobësojë ndjeshëm Bashkimin Evropian në të ardhmen.”
