Edi Rama mund t’i fshihet pyetjeve, protestave dhe premtimeve të veta, por jo pamjeve satelitore. New York Times i kushtoi sot një reportazh viziv kantierit në Zvërnec, duke e vënë përballë kryeministrin me premtimin e shkelur se në zonë nuk do të punohej derisa të përfundonte vlerësimi mjedisor.
Në qendër të investigimit është projekti i lidhur me Jared Kushner për zhvillimin e Zvërnecit dhe Sazanit, i hapur pas ndryshimeve të vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura; ndryshime për të cilat Rama është kapur ngushtë, ndërsa Bashkimi Europian po kërkon hapur rikthimin pas.
The New York Times:
Kjo është një pamje satelitore e një habitati natyror të mbrojtur për zogjtë shtegtarë dhe kafshë të tjera të egra në jugperëndim të Shqipërisë. Kjo është fotografuar në mars.
Kjo është e njëjta zonë në mes të qershorit.
Një pjesë e madhe e saj është rrafshuar dhe mbuluar me zhavorr. Është pranë fshatrave të Zvërnecit, dhe është gjithashtu vendi ku Jared Kushner dhe disa prej partnerëve të tij në pasuri të paluajtshme, Sazan Real Estate Development, duan të ndërtojnë një resort luksoz me mbështetjen e fortë të kryeministrit shqiptar Edi Rama.
Puna që kompania zhvilluese ka bërë deri tani ka bërë që mijëra shqiptarë të dalin në rrugë për të protestuar kundër asaj që ata e shohin si shitje të Shqipërisë te investitorët e huaj, si dhe kundër dëmit ndaj tokave të mbrojtura.
Sazan Real Estate Development dhe qeveria shqiptare thonë se një vlerësim i ndikimit në mjedis është duke u përgatitur dhe do të përfundojë përpara se të nisë çdo punë ndërtimi. Por analiza jonë e pamjeve satelitore tregon se sipërfaqe të gjera toke tashmë janë pastruar,
një rrugë është përmirësuar,
dhe një urë e re është ndërtuar, duke ngritur pyetje serioze për ndikimin që tashmë ka ndodhur (ndaj mjedisit).
Në vitin 2024, qeveria shqiptare ndryshoi një ligj (atë të zonave të mbrojtura) që në fakt lejoi që zhvillime turistike luksoze të ndërtoheshin në vende si ky. Kjo (më poshtë) është një hartë e asaj që dikur ishte zona e mbrojtur në tërësi. Kushtojini vëmendje të veçantë zonës së shënuar këtu me ngjyrë vjollcë. Deri në vitin 2024, ajo zonë i nënshtrohej rregullave më të rrepta mjedisore, pasi është shtëpi për flamingot, breshkat kokëmadhe dhe specie të tjera.
Por në vitin 2024, qeveria e uli zonën vjollcë në një nga nivelet më të ulëta të mbrojtjes mjedisore në Shqipëri. Dhe në prill, zhvilluesit nisën përgatitjen e zonës për ndërtim.
Ne mund të shohim një pjesë të asaj pune në këtë pamje satelitore të përditësuar nga qershori. Një nga gjërat që menjëherë na ra në sy ishte kjo shteg zhavorri i përmirësuar, që kalon në thelb nga fundi deri në krye të zonës. Është rreth 7 kilometra e gjatë dhe sugjeron se ekipet e ndërtimit duan të kenë akses në të gjithë zonën.
Ndërkohë, grupet mjedisore po bënin fotografi të vetë rrugës duke u ndërtuar, si provë e dëmit që ata thonë se po shkakton.
Ne mund të shohim këtu se ka pajisje për lëvizje dheu dhe mjete të tjera ndërtimi që po shtrojnë një shtresë mjaft të trashë zhavorri, gurësh dhe dheu.
Pra, kur e ndoqa (thotë gazetari i NY Times Riley Mellen) këtë rrugë nga fundi deri në krye të zonës, vura re këtë zonë këtu sipër, që dukej disi si një hapësirë e pastruar. Është paksa gri, pikërisht këtu lart. Në pamjet e mëparshme nga marsi, dukej kështu. Ndërsa afrohemi, mund të shihni se ka pyje me pisha, duna rëre dhe habitate të tjera natyrore.
Pra, në pamjet e përditësuara nga mesi i qershorit, mund të shohim se kjo zonë, rreth 8.1 hektarë prej saj, është pastruar plotësisht, në thelb është rrafshuar nga buldozerët. Ne gjithashtu vumë re se zona e pastruar përputhet me vendin ku zhvilluesit mund të duan të ndërtojnë një hotel dhe një park ujor, siç shihet në një dokument planifikimi të kompanisë zhvilluese nga nëntori i kaluar.
Duke e larguar pak pamjen, mund të shohim gjithashtu nga këto dokumente se sa i madh mund të bëhet projekti. Mund të shohim plane për një kazino, një fushë golfi dhe komoditete të tjera luksoze në të gjithë zonën, megjithëse Sazan Real Estate Development tha se nuk duhet të nxirren përfundime nga dokumentet paraprake dhe se ata janë ende në fazën e planifikimit.
Ndërsa vazhdova ta zhvendos pamjen drejt jugut përmes imazhit të ri satelitor, dukej gjithashtu sikur ishte ndërtuar një urë e re mbi një nga kanalet midis oqeanit dhe lagunës në anën tjetër.
Dhe vërtet, kur u kthyem te pamja më e hershme satelitore nga marsi, aty nuk kishte urë.
Pra, duhet pranuar se kur e shohim më nga afër vetë urën, ajo është mjaft primitive. Me shumë gjasa do të përdoret për pajisje ndërtimi dhe gjëra të tilla. Por për të ndërtuar urën, ekipet e ndërtimit në fakt u desh ta bllokonin përkohësisht kanalin mbi të cilin kalon ura, gjë që mund ta shohim në këtë imazh këtu, që na u dha nga Agjencia Shqiptare e Medias dhe Informacionit.
Ata thanë se ai tregon se sa pak ndërhyrëse dhe e ndjeshme ndaj mjedisit është puna.
Ne marrim një pamje ajrore edhe më të mirë të saj këtu poshtë, ku mund të shihni se digat e ndërtuara me rërë në fakt kanë bllokuar një pjesë të qarkullimit të ujit nga laguna, që është këtu, dhe deti këtu.
Kompania zhvilluese thotë se ata po bëjnë vetëm punë përgatitore në zonë dhe se po i japin përparësi kujdestarisë mjedisore gjatë gjithë procesit. Që kur nisën protestat, puna është ndalur, por ndikimi mbi mjedisin tashmë është ndier./lapsi.al
