Shkruan: Osman Atalay
Prej dy ditësh, në opinionin publik po theksohet sikur vendimi për ndalimin e shamisë në Kosovë – një vend ku 96% e popullsisë është myslimane – të ishte një vendim i ri.
Largimi i nxënëseve me shami nga institucionet arsimore është konsideruar një çështje e debatueshme që nga viti 2010.
Sidomos gjatë viteve 2010 dhe 2014, në periudhën e udhëheqjes së PDK-së nga Hashim Thaçi, ndalimi i mbulesës në institucionet publike u zbatua përmes udhëzimeve administrative, nën arsyetimin e “ndalimit të uniformave fetare”. Bashkësia Islame e Kosovës e kundërshtoi asokohe këtë vendim, duke theksuar se shamia nuk është “uniformë fetare”, por një detyrim fetar.
Rikthimi i kësaj çështjeje në agjendë sot mund të shihet si një mundësi për ta zgjidhur këtë problem të vjetër përpara zgjedhjeve.
Katër ditë më parë, Gjykata e Lartë e Kosovës refuzoi padinë e organizatës “Rrjeti i Grave për Zhvillim Profesional – Arrita” dhe konfirmoi se ndalimi i mbulesës në shkollat publike është në përputhje me ligjet dhe kompetencat e Ministrisë së Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MASHTI).
Gjykata e Lartë e Kosovës vendosi se padia e “Rrjetit të Grave për Zhvillim Profesional – Arrita” kundër MASHTI-t është e pabazë dhe e hodhi poshtë. Vendimi për ndalimin e shamisë i vitit 2014 do të mbetet në fuqi.
Në arsyetim, gjykata u mbështet në nenin 55 të Kushtetutës dhe në jurisprudencën e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës dhe të Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, duke theksuar se liria e fesë është e garantuar, por mund të kufizohet për të mbrojtur neutralitetin e shtetit dhe harmoninë shoqërore.
Gjykata theksoi gjithashtu se, sipas Ligjit për Arsimin Parauniversitar dhe Ligjit për Arsimin dhe Aftësimin Profesional, Ministria ka kompetencë të përcaktojë rregulla për sjelljen dhe veshjen e nxënësve.
Në Kosovë, që prej tetë muajsh, partia fituese WWL nuk ka arritur të formojë qeverinë, ndaj është marrë vendim për përsëritjen e zgjedhjeve në muajin nëntor. Prandaj, sjellja e kësaj teme në debatin publik nga opozita para zgjedhjeve është krejt normale.
Çështja e ndalimit të shamisë është tejet e rëndësishme si për opozitën, ashtu edhe për pushtetin. Është një problem i vjetër që lidhet drejtpërdrejt me të drejtën natyrore për arsimim dhe që duhet zgjidhur.
Në Kuvendin e Kosovës ka deputete me shami, si nga pushteti ashtu edhe nga opozita – megjithatë, motrat dhe vajzat e tyre nuk mund të ndjekin shkollën. Ky paradoks duhet të marrë fund.
Përfundim: Gjykata e Lartë, në bazë të nenit 55 të Kushtetutës, ka miratuar ndalimin e “uniformave fetare” nga Ministria e Arsimit.
Sot, ndalimi i shamisë mbetet në fuqi vetëm përmes kompetencës së Ministrisë së Arsimit, e cila drejtohet nga Lëvizja Vetëvendosje e kryeministrit Albin Kurti.
Ministria e Arsimit mund ta shfuqizojë urdhrin administrativ që qëndron pas këtij ndalimi dhe ta përfundojë kështu këtë padrejtësi.
Ky është një problem që një shoqëri demokratike si Kosova e re duhet ta kishte zgjidhur shumë kohë më parë.
Ky është një problem që kërkon zgjidhje përmes bashkërendimit të mendjeve të ndritura – juristëve, politikanëve, klerikëve dhe shoqërisë civile.
Ky vendim është kritikuar si diskriminues jo vetëm në Kosovë, por në të gjithë komunitetin mysliman të Ballkanit.
Zgjidhja e tij para zgjedhjeve do të ishte një hap i madh drejt pajtimit dhe unitetit shoqëror në Kosovë.
