Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë ndërmarrë një ofensivë të drejtpërdrejtë ushtarake ndaj Iranit, duke goditur tri nga objektet më të rëndësishme bërthamore: Fordow, Natanz dhe Isfahan. Presidenti Donald Trump e ka përshkruar sulmin si “të suksesshëm”, ndërsa tensionet në Lindjen e Mesme kanë arritur një pikë kritike.
Objektivat dhe mënyra e sulmit
Sipas burimeve ndërkombëtare, operacioni ka nisur në orët e para të mëngjesit të 22 qershorit, me bombardues të avancuar amerikanë B‑2 Spirit, të cilët kanë hedhur bomba të tipit GBU‑57 bunker-buster, të dizajnuara për të depërtuar strukturat nëntokësore.
Njëkohësisht, raketa Tomahawk janë lëshuar nga nëndetëse amerikane në Gjirin Persik, duke goditur objektivin në Natanz, që konsiderohet një nga bazat më të sofistikuara për pasurimin e uraniumit.
Cilat ishin objektet e goditura?
Fordow: Objekt i vendosur thellë nën tokë, i ndërtuar për të qëndruar ndaj sulmeve ajrore.
Natanz: Qendër kyçe për pasurimin e uraniumit dhe më herët cak i sulmeve izraelite.
Isfahan: Objekt me rëndësi strategjike për prodhimin e karburantit bërthamor dhe aktivitete të tjera teknologjike.
Reagimi i SHBA dhe Trump
Presidenti Trump, në një postim në rrjetin Truth Social, deklaroi:
“Goditjet ishin shumë të suksesshme. Avionët tanë u kthyen pa asnjë problem. Është koha për paqe, jo për bomba.”
Megjithatë, kjo lëvizje ka shkaktuar kritika të forta edhe brenda SHBA-së. Ligjvënës nga të dyja partitë kanë shprehur shqetësim për mungesën e konsultimit me Kongresin dhe rrezikun për një përshkallëzim të papërllogaritshëm.
Teherani ka reaguar menjëherë duke e quajtur sulmin “një akt lufte” dhe ka paralajmëruar hakmarrje të menjëhershme. Zyrtarët ushtarakë iranianë janë mbledhur në një takim urgjent të Këshillit të Sigurisë Kombëtare, ndërsa ajri i rajonit është përfshirë nga tensione të larta.
Ndërkohë, qeveritë e disa vendeve, përfshirë Australinë dhe Kanadanë, kanë filluar evakuimin e shtetasve të tyre nga Irani dhe vendet përreth.
Rreziku për përshkallëzim rajonal
Sulmet amerikane vijnë në një kohë kur edhe Izraeli është përfshirë në operacione ushtarake kundër Iranit. Ky koordinim i heshtur SHBA–Izrael shihet si një sinjal i qartë për ndalimin e ambicieve bërthamore iraniane, por edhe si rrezik për një luftë më të gjerë rajonale.
Organizata të Kombeve të Bashkuara dhe vendet e BE-së kanë kërkuar ndërprerje të menjëhershme të veprimeve ushtarake dhe rifillim të dialogut diplomatik.
Çfarë pritet tani?
Irani mund të reagojë përmes sulmeve raketore ndaj bazave amerikane në rajon ose përmes grupeve të afërta si Hezbollah. SHBA rrezikon të futet në një konflikt të gjatë në një kohë kur tensionet me Kinën dhe Rusinë janë tashmë të larta. Tregjet ndërkombëtare kanë reaguar menjëherë: çmimi i naftës është rritur ndjeshëm, ndërsa bursat kanë shënuar rënie.
