Aleksandar Vulin, president i Bordit Mbikëqyrës të “Srbijagas” dhe themelues i Lëvizjes Socialiste, ka publikuar një tekst ku propozon organizimin e një referendumi për Serbinë, ku qytetarët do të zgjedhin midis integrimit në Bashkimin Evropian ose politikës së ashtuquajtur “Bota Serbe”.
Teksti i tij u publikua në të njëjtën ditë kur presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, deklaroi se mbështet idenë e anëtarësimit të të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE njëkohësisht.
Në shkrimin e tij në Veçernje Novosti, Vulin argumenton se integrimi evropian përbën pengesën më të madhe për unitetin dhe interesat e Serbisë, duke iu referuar strategjisë amerikane të mbrojtjes kombëtare, sipas së cilës SHBA-ja favorizon botën e shteteve kombëtare dhe kundërshton organizatat mbikombëtare.
Ai propozon një rishikim të politikës së brendshme dhe të jashtme të Serbisë përmes një referendumi të detyrueshëm, duke e prezantuar atë si zgjedhje mes BE-së dhe “Botës Serbe”.
Vulin përshkruan “Botën Serbe” si një koncept ku serbët formojnë një popull politik të vetëm dhe vendosin së bashku për çështjet kombëtare, duke ruajtur lidhjet me Serbinë pavarësisht vendbanimit. Megjithatë, presidenti Vuçiq është distancuar vazhdimisht nga ideja e “Botës Serbe”, duke deklaruar se politika shtetërore nuk merret me kufijtë e të tjerëve dhe se ky koncept nuk ka ekzistuar si doktrinë zyrtare.
Ekspertë politikë dhe kritikë e konsiderojnë idenë e Vulinit si të parealizueshme dhe të bazuar në retorikë etnocentrike. Nenad Čanak, themelues i LSV, e lidh idenë e referendumeve të detyrueshme me precedentë historikë, duke përmendur referendumin e vitit 1998 për pjesëmarrjen e përfaqësuesve të huaj në Kosovë, që shërbeu për të legjitimuar politika njëanshme të regjimit të Millosheviçit.
Ai thekson gjithashtu lidhjet e ngushta mes ideve të Vulinit dhe doktrinës së Kremlinit, duke argumentuar se retorika e tij shërben për të manipuluar mendimet e qytetarëve dhe për të transferuar përgjegjësinë mbi qytetarët serbë për vendimet politike strategjike.
Sociologia dhe aktivistja Vesna Peshiq e kritikon ashpër iniciativën e Vulinit, duke e cilësuar si një manifestim të politikës agresive dhe etnocentrike që nxit konflikte të reja rajonale, ndërsa përkujton historinë e politikës serbe në vitet 1990 dhe manipulimin e opinionit publik përmes retorikës nacionaliste.
Peshiq thekson se në kontekstin aktual, nuk ka më zgjedhje mes Rusisë dhe BE-së për Serbinë, duke aluduar se politika e Vuçiqit ndaj Moskës ka mbetur e pandryshuar dhe se angazhimi ndaj Bashkimit Evropian ka qenë kryesisht ekonomik, duke mos reflektuar një orientim të qëndrueshëm politik.
Ajo përfundon se sfida kryesore është lufta për demokracinë dhe integrimin evropian, në vend të ripërsëritjes së strategjive të orientuara mbi identitetin etnik dhe politikën e dominimit rajonal.
Ky propozim i Vulinit ka ndezur debat të gjerë në Serbi, duke reflektuar tensionet mes orientimit pro-evropian dhe retorikës nacionaliste që ende mbetet prezente në skenën politike serbe.
