Nga Ertharin Cousin , Devry Boughner Vorwerk dhe Matthias Berninger, Foreign Policy
Vitin e kaluar, pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, bota kishte frikë nga kolapsi i sistemit global të ushqimit. Lufta shkaktoi një krizë ushqimore, duke çuar në rritjen e urisë dhe rritjen e çmimeve të ushqimit.
Megjithatë, një nga pikat kyçe të 2022 ishte se komuniteti ndërkombëtar u bashkua për të parandaluar një shkrirje të plotë të sistemit ushqimor në botë.
Me pak fjalë, viti 2022 ishte i keq, por mund të kishte qenë shumë më keq.
Fatkeqësisht, kriza ushqimore nuk është vetëm problemi i vitit të kaluar. Përpjekjet ndërkombëtare pas pushtimit dhanë një farë zgjidhjeje, dhe një vit më pas, bota është dështoi në të korrat apo fatkeqësitë natyrore.
Ndërsa sistemet ushqimore mbeten të brishta, bota duhet të bashkohet edhe një herë për të trajtuar krizën aktuale humanitare, raporton abcnews.al.
Kësaj here duhen edhe më shumë veprime dhe mbështetje financiare. Nëse vendeve të varura nga ndihma ushqimore nuk u jepen burimet për t’u bërë prodhues të qëndrueshëm bujqësor, sistemi global i ushqimit mund të shembet.
Para luftës, Ukraina, e njohur si shporta e bukës së Europës, ishte një nga eksportuesit më të rëndësishëm të ushqimit në botë, duke siguruar ushqim të mjaftueshëm për të ushqyer 400 milionë njerëz çdo vit.
Shkatërrimi i infrastrukturës bujqësore të Ukrainës nga Rusia dëmtoi rëndë tregjet e ushqimit dhe plehrave, duke përkeqësuar pasigurinë ushqimore për vendet e varura nga importi.
Udhëheqësit dhe analistët globalë kishin frikë nga një “stuhi e përsosur” pas ndërprerjeve të shkaktuara nga pandemia që mund të rrisë numrin e përgjithshëm të njerëzve që përballeshin me pasiguri akute ushqimore në mbarë botën nga 193 milionë në 500 milionë.
Në fund të vitit 2022, numri aktual prej 349 milionë ishte ende i papranueshëm. Por komuniteti ndërkombëtar kishte arritur të parandalonte një skenar të rastit më të keq, duke i dhënë përparësi krizës ushqimore, si përmes rritjes së financimit, ashtu edhe diplomacisë së nivelit të lartë.
Gjatë gjithë vitit 2022, Programi Botëror i Ushqimit të Kombeve të Bashkuara (WFP) mori mbështetje rekord nga qeveritë dhe sektori privat.
ËFP, e cila financohet tërësisht nga donacionet, mblodhi 14.2 miliardë dollarë gati 50% më shumë se vitin e kaluar duke lejuar organizatën të shpërndajë ushqim për rreth 158 milionë njerëz.
Ndërkohë, Banka Botërore dhe G7 nën udhëheqjen e Gjermanisë formuan Aleancën Globale për Sigurinë Ushqimore vetëm disa muaj pas pushtimit dhe miratuan 14 miliardë dollarë shtesë për të mbrojtur më të rrezikuarit në botë nga uria dhe kequshqyerja, raporton abcnews.al.
Aleanca u bëri thirrje gjithashtu të gjitha qeverive të sigurojnë që sanksionet kundër Rusisë të mos ndikojnë në dërgesat e ushqimeve dhe plehrave, gjë që ishte thelbësore duke pasur parasysh rolin e Rusisë si një eksportues kryesor.
Më e rëndësishmja, thirrja urgjente e G7 për Rusinë për t’i dhënë fund embargos së eksportit ndaj grurit ukrainas çoi në krijimin e Iniciativës për eksportin e drithrave nëpërmjet Detit të Zi, një marrëveshje historike e ndërmjetësuar nga OKB-ja dhe Turqia midis Rusisë dhe Ukrainës që ka lejuar rifillimin e eksporteve bujqësore ukrainase nëpërmjet Detit të Zi.
Marrëveshja ndihmoi në stabilizimin e çmimeve të ushqimeve në mbarë botën dhe mbetet një mjet shpëtimi jo vetëm për fermerët ukrainas, por edhe për vendet e varura nga importi.
Megjithatë pavarsisht përpjekjeve të vitit të kaluar, Raporti i Rreziqeve Globale i Forumit Ekonomik Botëror 2023 parashikoi një krizë të afërt të furnizimit me ushqime si një nga kërcënimet kryesore të botës këtë vit.
Shumë faktorë kontribuojnë në këto parashikime, duke përfshirë vlerësimet se perspektivat e Ukrainës për prodhimin e drithërave këtë vit mund të jenë më të dobëta se në vitin 2022, duke rënë me 35 milionë deri në 40 milionë tonë metrikë në vitin 2023.
Gruri i Ukrainës për vitin 2022 u mboll para fillimit të luftës dhe tani logjistika e nevojshme për të marrë inputet bujqësore si farat dhe plehrat në fermat ukrainase mund të jetë më e vështirë se vitin e kaluar, raporton abcnews.al.
Sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimit të Politikave Ushqimore, nga 2021-22 deri në 2022-23, eksportet e grurit të Ukrainës ranë me rreth 5.3 milionë tonë metrikë, një rënie prej 28 përqind.
Sulmet e vazhdueshme të Rusisë në zonat bujqësore të Ukrainës nuk e ndihmojnë situatën. Vlerësimet e fundit nga Shkolla e Ekonomisë e Kievit sugjerojnë se lufta ka shkatërruar më shumë se 6.6 miliardë dollarë të infrastrukturës bujqësore të Ukrainës dhe ka imponuar 34.2 miliardë dollarë shtesë në kosto indirekte në sector.
Për më tepër, pjesa më e madhe e tokës së punueshme të Ukrainës është tani e papërdorshme për shkak të minave tokësore, ekspozimit të municioneve dhe llogoreve, duke kompromentuar seriozisht prodhimin e vendit. Çminimi dhe dekontaminimi mund të zgjasë dekada dhe të kushtojë mbi 100 miliardë dollarë.
Në shkurt, Departamenti Amerikan i Bujqësisë vlerësoi se eksportet globale të grurit në gjashtë muajt e fundit ishin afërsisht 37 për qind më të ulëta se një vit më parë.
Për më tepër, ndërsa Europa ka qenë në masë të madhe në gjendje të importojë mjaft plehra, Afrika nuk e ka bërë. Vendet afrikane janë të mbërthyer në një cikël të varësisë nga ndihma humanitare në vend që të rrisin prodhimin vendas dhe të ndihmojnë kështu në stabilizimin e sistemit global të ushqimit.
Të gjithë këta faktorë kanënjë ndikim të rëndësishëm në urine globale. Këta njerëz janë në prag të pasigurisë ushqimore në vitin 2023. Organizata e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) ka parashikuar se situata e ushqimit do të përkeqësohet, me furnizimet globale të ushqimit që vlerësohet të bien në një nivel më të ulët tre-vjeçar në 2022 -23, si rezultat i inflacionit të vazhdueshëm të çmimeve të ushqimeve dhe boshllëqeve në zinxhirin e furnizimit.
Për më tepër, në fund të vitit 2022, FAO identifikoi 45 vende, 33 në Afrikë, nëntë në Azi, dy në Amerikën Latine dhe Karaibe dhe një në Europë që kishin nevojë për ushqime të importuara për të shmangur urinë.
Sipas një raporti, vetëm 47% e nevojave për financim përmes sistemit humanitar të OKB-së plotësohen nga qeveritë, sektori privat, organizatat jofitimprurëse, fondacionet dhe filantropët; në vitin 2022, vetëm 3 për qind e apelimeve të lidhura me urinë u financuan plotësisht, 35 për qind e apelimeve u përmbushën në gjysmë ose më shumë, dhe 65 për qind nuk u financuan as në gjysmë të rrugës.
Raporti zbuloi gjithashtu se OKB-ja nuk i kishte përmbushur plotësisht thirrjet e bëra në vitin 2022 nga Etiopia dhe Somalia, edhe pse një numër në rritje i njerëzve atje janë në prag të urisë.
Qeveritë dhe institucionet ndërkombëtare me mjete ekonomike duhet të ndërmarrin hapa për të adresuar këto boshllëqe dhe për të trajtuar plotësisht krizën ushqimore. Së pari, sigurimi i fondeve adekuate për ËFP-në, UNICEF-in dhe reaguesit e tjerë humanitarë duhet të mbetet një prioritet global, raporton abcnews.al
Individët, fondacionet filantropike dhe sektori privat duhet të rriten dhe të sigurojnë që donacionet të kalojnë nivelet e vitit 2022.
Komuniteti i donatorëve duhet gjithashtu të balancojë ofrimin e mbështetjes së menjëhershme humanitare me fonde të besueshme për nevojat e zhvillimit afatgjatë.
Komuniteti ndërkombëtar gjithashtu duhet të sigurojë që bota të ketë pleh të mjaftueshëm, i cili mbetet kritik për miliarda fermerë, veçanërisht në botën në zhvillim.
Për më tepër, qeveritë duhet të heqin barrierat tregtare që kufizojnë aksesin në plehra. Të gjithë eksportuesit kryesorë të plehrave dhe përbërësve të tij thelbësorë, përfshirë Rusinë, duhet të jenë në gjendje t’i eksportojnë ato produkte pa kufizime të panevojshme.
Edhe Kievi duhet të lejojë tranzitin e amoniakut, një komponent i kushtueshëm, kritik i plehut, çmimi i të cilit ndikohet shumë nga eksportet ruse, nga Rusia në qytetin port ukrainas të Yuzhny.
Bashkimi Europian dhe Letonia gjithashtu duhet të lejojnë që amoniaku të eksportohet nga Rusia. Në lidhje me këtë, të gjitha vendet kryesore eksportuese të ushqimit, përfshirë Rusinë dhe Ukrainën, duhet të jenë në gjendje të furnizojnë tregjet botërore me çmime të arsyeshme.
Vazhdimi i Iniciativës për eksportin e Grurit është çelësi për këtë, pasi siguron që Ukraina mund të vazhdojë të eksportojë produkte bujqësore në masë, por e ardhmja e saj është e pasigurt.
Që nga fillimi i saj, nisma është rinovuar në intervale 120-ditore, më së fundmi ka përfunduar me 18 mars. Rusia ra dakord të zgjasë marrëveshjen por këtë herë vetëm për 60 ditë, duke krijuar pasiguri dhe paqëndrueshmëri në tregjet globale të drithit.
Në vend që të vazhdojnë të zgjasin marrëveshjen me hapa të shkurtër, OKB-ja, Turqia, Rusia dhe Ukraina duhet të punojnë së bashku për ta zgjatur atë deri më 1 nëntor, në mënyrë që marrëveshja të garantohet përmes periudhës kryesore të transportit të të korrave të Ukrainës dhe sezonit të mbjelljes gjatë sezonit të dimrit raporton abcnews.al.
Ky veprim do të siguronte tregjet globale të ushqimit për akses të vazhdueshëm në eksportet ukrainase dhe do t’u jepte fermerëve ukrainas besimin për të investuar në mbjellje dhe korrje, të paktën për sezonin aktual.
Kriza e urisë në botë kërkon vazhdimin dhe zgjerimin e përpjekjeve të përbashkëta të komunitetit global të vitit të kaluar.
Tani nuk është koha për të vënë sfidat e pasigurisë globale ushqimore në focus.
Vetëm vullneti dhe veprimi i vazhdueshëm politik, së bashku me rritjen e fondeve dhe mbështetjes nga organizatat shumëpalëshe, qeveritë dhe sektori privat, mund të sigurojnë që bota të shmangë urinë në vitin 2023.
