Presidenti amerikan, Donald Trump, tha të hënën se ushtria amerikane kishte filluar një bllokadë të porteve iraniane si pjesë e përpjekjeve të tij për të detyruar Teheranin të hapë Ngushticën e Hormuzit dhe të pranojë një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës që ka vazhduar për më shumë se gjashtë javë.
Irani u përgjigj me kërcënime ndaj të gjitha porteve në Gjirin Persik dhe Gjirin e Omanit, duke synuar vendet aleate të SHBA-së.
Të paktën dy anije cisternë që po i afroheshin ngushticës të hënën u kthyen menjëherë pasi filloi bllokada e SHBA-së, tha gjurmuesi i anijeve MarineTraffic në një postim në X.
Agjencia e Operacioneve të Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar tha se bllokada kufizoi “tërësinë e vijës bregdetare iraniane, duke përfshirë portet dhe infrastrukturën energjetike”. Njoftimi i saj për marinarët tha se tranziti përmes ngushticës për në ose nga vendet jo-iraniane nuk u raportua të pengohej, megjithëse anijet “mund të hasin prani ushtarake”.
Bllokada e SHBA-së dhe kërcënimi i hakmarrjes së Iranit krijuan një përballje të jashtëzakonshme që paraqiste rreziqe serioze për ekonominë globale dhe ngriti frikën se armëpushimi mund të dështonte dhe luftimet mund të rifillonin. Bisedimet që synonin t’i jepnin fund përgjithmonë konfliktit — i cili filloi më 28 shkurt me sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit – dështuan të arrinin një marrëveshje fundjavën e kaluar.
Trump thotë se bllokada ka filluar
“Nuk mund ta lejojmë një vend të shantazhojë ose zhvatë botën sepse kjo është ajo që po bëjnë”, tha Trump për Iranin në Shtëpinë e Bardhë, ku njoftoi se bllokada kishte filluar.
Ai sugjeroi që SHBA-ja tw mbetet e gatshme të angazhohet me Iranin, raporton Associated Press, transmeton Klankosova.tv.
“Mund t’ju them se na ka telefonuar pala tjetër”, tha Trump, duke shtuar se “ata duan të arrijnë një marrëveshje”.
Diskutimet midis SHBA-së dhe Iranit rreth një raundi të dytë negociatash ballë për ballë janë duke u zhvilluar, thanë të hënën dy zyrtarë amerikanë dhe një person i njohur me zhvillimin. Një diplomat nga një prej vendeve ndërmjetësuese tha se Teherani dhe Uashingtoni kanë rënë dakord për më shumë bisedime.
Si mund të funksionojë një bllokadë amerikane pranë Ngushticës së Hormuzit dhe ndikimi që do të ketë në të ardhmen ekonomia globale
Ushtria amerikane thotë se do të bllokojë portet iraniane pasi bisedimet për armëpushim përfunduan pa marrëveshje
Çfarë dihet dhe nuk dihet për negociatat e luftës me Iranin
Mbyllja efektive e ngushticës nga Irani, përmes së cilës kalon një e pesta e tranzitit global të naftës në kohë paqeje, ka bërë që çmimet e naftës të rriten ndjeshëm, duke rritur koston e benzinës, ushqimit dhe mallrave të tjera bazë shumë përtej Lindjes së Mesme.
Përpara bllokadës amerikane, Teherani kishte lejuar disa anije të perceptuara si miqësore të kalonin, ndërsa ngarkonte tarifa të konsiderueshme, duke çuar në akuza se po mban peng ekonominë globale.
Disa analistë dyshojnë se Shtetet e Bashkuara mund të rivendosin transportin normal të anijeve vetëm me forcë. Dhe nuk është e qartë se si do të funksionojë bllokada ose cilat mund të jenë rreziqet për forcat amerikane.
Pyetja është në thelb se kush mund të durojë më shumë dhimbje: A mund ta bëjë një bllokadë të papërballueshme situatën ekonomike të Iranit dhe ta detyrojë atë të lëshojë pe? Apo do t’i çojë çmimet globale të naftës dhe të tjera aq lart sa Trump të detyrohet të tërhiqet?
Bllokada mund të ketë efekte të gjera
Komanda Qendrore e ushtrisë amerikane njoftoi se bllokada do të zbatohej “kundër anijeve të të gjitha kombeve që hyjnë ose dalin nga portet dhe zonat bregdetare iraniane” në Gjirin Persik dhe Gjirin e Omanit.
Vendimi i CENTCOM për të lejuar anijet që udhëtojnë midis porteve jo-iraniane të kalojnë nëpër ngushticë ishte një hap poshtë nga kërcënimi i mëparshëm i Trump për të bllokuar rrugën ujore.
Në një mesazh në mediat sociale, Trump tha se marina e Iranit ishte “shfarosur plotësisht”, por ende kishte “anije sulmi të shpejtë”. Trump paralajmëroi se “nëse ndonjë nga këto anije i afrohet BLLOKADËS sonë, ato do të ELIMINOHEN menjëherë”.
Irani lëshoi kërcënime të vetat.
“Siguria në Gjirin Persik dhe Detin e Omanit është ose për të gjithë ose për ASNJË”, raportoi të hënën Transmetimi i Republikës Islamike të Iranit. “Një deklaratë ushtarake iraniane tha: “ASNJË PORT në rajon nuk do të jetë i sigurt”.
Kërcënimet ndaluan trafikun e kufizuar të anijeve që rifilloi në ngushticë që nga armëpushimi, sipas një raporti nga Lloyd’s List Intelligence. Gjurmuesit detarë thonë se mbi 40 anije tregtare kanë kaluar që nga fillimi i armëpushimit javën e kaluar, nga 100 ose më shumë kalime anijesh në ditë para luftës.
Bllokada synon të ushtrojë presion mbi Iranin, i cili ka eksportuar miliona fuçi naftë që nga fillimi i luftës, shumica e së cilës ka të ngjarë të transportohet nga të ashtuquajturat tranzit të errët që i shmangen sanksioneve dhe mbikëqyrjes perëndimore.
Por efektet do të ndihen shumë përtej Iranit. Çmimi i naftës së papërpunuar Brent, standardi ndërkombëtar, luhatej të hënën pak nën 100 dollarë për fuçi. Kushtonte afërsisht 70 dollarë për fuçi para luftës.
