Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës ka konstatuar shkelje të së drejtës për gjykim të drejtë dhe të paanshëm në një rast që lidhet me tregun e lirë të energjisë elektrike, duke shpallur të pavlefshëm një vendim të Gjykatës Supreme dhe duke e kthyer çështjen për rishqyrtim.
Bëhet fjalë për rastin KI322/25, të fituar para Gjykatës Kushtetuese nga Zyra Ligjore Basha Kraja LLC, e cila përfaqësoi klientin në këtë procedurë. Në këtë rast, Gjykata Kushtetuese vlerësoi se Gjykata Supreme kishte cenuar të drejtën për qasje efektive në gjykatë, duke refuzuar të shqyrtojë në substancë një padi që kishte të bënte me një Udhëzues të nxjerrë nga Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE).
Kontesti lidhej me një udhëzues të ZRRE-së që, sipas pretendimeve të paraqitura në gjykatë, kishte prodhuar pasoja të drejtpërdrejta juridike dhe ekonomike për operatorët ekonomikë, duke ndikuar në kalimin e tyre nga shërbimi universal i furnizimit me energji elektrike në tregun e lirë.
Sipas pretendimeve të paraqitura nga pala paditëse, udhëzuesi kishte ndryshuar në substancë kriteret e përcaktuara me Ligjin për Energjinë Elektrike, pavarësisht se ishte paraqitur si një dokument me karakter udhëzues. Për këtë arsye, ishte kërkuar që ligjshmëria dhe efektet e tij të shqyrtoheshin në mënyrë të plotë nga gjykatat.
Megjithatë, Gjykata Supreme kishte refuzuar ta shqyrtonte çështjen në substancë, duke u fokusuar kryesisht në formën juridike të aktit dhe duke vlerësuar se ai nuk përbënte akt që mund të kontestohej në procedurë gjyqësore.
Në aktgjykimin e saj, Gjykata Kushtetuese theksoi se gjykatat nuk mund të kufizohen vetëm në emërtimin ose formën e një akti, por duhet të analizojnë edhe efektet reale juridike që ai prodhon. Sipas saj, qasja e ndjekur nga Gjykata Supreme kishte qenë tepër formaliste dhe nuk kishte adresuar ndikimin konkret që udhëzuesi mund të kishte në të drejtat dhe interesat juridike të palës.
Kushtetuesja vlerësoi se mosshqyrtimi i substancës së pretendimeve dhe fokusimi vetëm në formën e dokumentit kishte cenuar të drejtën për qasje efektive në gjykatë, e garantuar me Kushtetutën e Republikës së Kosovës dhe standardet evropiane për të drejtat e njeriut.
Për pasojë, Gjykata Kushtetuese shpalli të pavlefshëm Aktvendimin e Gjykatës Supreme me numër P.A. nr. 24/2025 dhe urdhëroi kthimin e çështjes për rishqyrtim.
Ky aktgjykim konsiderohet i rëndësishëm jo vetëm për palët e përfshira në këtë rast, por edhe për zhvillimin e jurisprudencës kushtetuese në Kosovë. Ai riafirmon parimin se mbrojtja gjyqësore e të drejtave nuk duhet të pengohet nga formalizmat procedurale kur në pyetje janë të drejta dhe interesa reale juridike.
Njohës të çështjeve juridike vlerësojnë se vendimi dërgon një mesazh të qartë se institucionet dhe gjykatat duhet të vlerësojnë përmbajtjen dhe efektet konkrete të akteve administrative dhe rregullatore, e jo vetëm formën e tyre, veçanërisht kur ato mund të ndikojnë drejtpërdrejt në pozitën juridike dhe ekonomike të qytetarëve apo operatorëve ekonomikë.
Përfaqësuesit e Zyrës Ligjore Basha Kraja LLC kanë vlerësuar se aktgjykimi përbën një hap të rëndësishëm në avancimin e parimeve kushtetuese që lidhen me qasjen në drejtësi dhe mbrojtjen efektive gjyqësore të të drejtave, duke theksuar se drejtësia nuk mund të kufizohet vetëm në formalizma procedurale kur një akt prodhon pasoja konkrete juridike dhe ekonomike.
