Lista Srpska e mbështetur nga Beogradi paraqiti dorëheqjen e përfaqësuesve të saj në komisionin zgjedhor. Ekspertët paralajmërojnë përshkallëzim të mëtejshëm dhe dhunë, shkruan Der Standard.
Është një hap i mëtejshëm drejt përshkallëzimit të konfliktit ndërmjet Serbisë dhe Kosovës: partia më e madhe në veri të Kosovës, Lista Serbe, e mbështetur nga qeveria serbe, njoftoi këtë javë se do të bojkotonte votimin e 21 prillit.
Kryetarët e komunave, katër shqiptarë, u zgjodhën në mars 2023 vetëm sepse serbët, shumica e popullsisë në veri të Kosovës, bojkotuan zgjedhjet me urdhër të Beogradit. Zgjedhja e katër kryebashkiakëve shqiptarë çoi më pas në një krizë. Grupet militante serbe sulmuan forcat e NATO-s Kfor, duke plagosur rëndë disa ushtarë.
Dorëheqja sipas kërkesës
Përfaqësuesit e Listës Serbe tani kanë dorëzuar dorëheqjen në Komisionin Zgjedhor. Tre muaj më parë, e njëjta parti ka mbledhur firma për të bërë të mundur votimin. Në mënyrë që katër kryebashkiakët shqiptarë të shkarkohen përfundimisht, duhet të votojnë pro më shumë se 50 për qind e votuesve. Thirrja për bojkotimin e votimeve ndoshta nuk do të arrijë më shumë se 50 për qind dhe kryetarët shqiptarë do të qëndrojnë në detyrë.
Kriza fillimisht filloi kur kryetarët e komunave – së bashku me oficerët e policisë serbe – në veri të Kosovës dhanë dorëheqjen në nëntor 2022 me urdhër të Beogradit. Kjo çoi në një vakum të rrezikshëm sigurie dhe fuqie. Kjo mund të marrë fund vetëm nëse serbët zgjedhin kryetarë komunash në veri të Kosovës dhe policët serbë riintegrohen në policinë e Kosovës. Por qeveria serbe qartësisht nuk e dëshiron këtë.
Kreu i iniciativës evropiane për stabilitet, Gerald Knaus, ka postuar në Tëitter duke marrë parasysh zhvillimet e fundit se dialogu i udhëhequr nga BE-ja ndërmjet Kosovës dhe Serbisë ka dështuar. Vitin e kaluar, Gjermania dhe Franca propozuan një marrëveshje kornizë ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por presidenti serb Aleksandar Vuçiq vazhdimisht refuzoi ta nënshkruante, ndërsa kryeministri i Kosovës Albin Kurti vazhdimisht ofroi nënshkrimin. Megjithatë, BE-ja vazhdoi të vepronte sikur marrëveshja të ishte e vlefshme.
“Nuk ka marrëveshje. Nuk ka pasur kurrë,” shkroi Knaus për marrëveshjen dhe foli për një “dështim katastrofik të BE-së”. Një arsye është se nuk ka një politikë të besueshme të pranimit në BE në rajon. “E gjithë kjo e bën këtë momentin më të rrezikshëm në Ballkan që nga viti 2001. Shumë njerëz në BE ende nuk po e bëjnë këtë ose po bëjnë sikur nuk e shohin atë. Në vend të kësaj, lojtarët kryesorë në rajon po presin dhe po përgatiten për dhunë të re “. Nëse nuk zgjohemi, do të ketë luftëra të reja”, paralajmëron Knaus.
Kfor u rrit
Shtatorin e kaluar, një grup militant serb kreu një sulm terrorist ndaj policisë së Kosovës në veri të Kosovës. Policia serbe ka rrëmbyer edhe tre zyrtarë të kufirit të Kosovës. Vuçiq gjithashtu kërcënon vazhdimisht se do të pushtojë. Në fjalimet nxitëse ai pretendon se serbët në Kosovë janë nën kërcënim serioz. Kjo çon në pasiguri. Së fundmi, KFOR-i është rritur.
Një shenjë tjetër se marrëveshja e propozuar nga Gjermania dhe Franca nuk ka vlefshmëri për Beogradin është se Serbia është kundër anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës, edhe pse në marrëveshje thuhet se të dyja palët nuk do ta pengojnë njëra-tjetrën që t’i bashkohen organizatave ndërkombëtare për t’u anëtarësuar.
Është gjithashtu mjaft e qartë se BE-ja nuk dëshiron të pranojë se nuk ka pasur sukses në këtë çështje. Zëdhënësi i BE-së Peter Stano u pyet së fundmi nga gazetarët se me çfarë pasojash do të përballej Serbia nëse nuk do të respektonte marrëveshjen. Stano thjesht nuk iu përgjigj pyetjeve. Ndërmjetësi i dështuar i BE-së Miroslav Lajçak do të japë dorëheqjen nga detyra në gusht. Gjermania do të dëshironte të dërgonte një diplomat gjerman si pasardhës, por ky person ndoshta do të jetë pjesë e një pakete më të madhe të personelit pas zgjedhjeve të BE-së, e cila përfshin poste të larta.
Analistja Ivana Stradner paralajmëroi së fundmi se Serbia po mashtron me sukses BE-në dhe Perëndimin në tërësi. Në Beograd e kuptojnë “egon e madhe” të zyrtarëve perëndimorë dhe i përdorin ata si “idiotë të dobishëm”. Stradner tha gjithashtu se përpjekja aktuale për të blerë me para miratimin e BE-së nga Serbia nuk do të funksiononte. Komisioni i BE-së së fundmi njoftoi se do të derdhë gjashtë miliardë euro në rajon si pjesë e një plani rritjeje.
Shpallni “botën serbe”?
Stradner paralajmëroi gjithashtu se Vuçiç dhe politikani serb i Bosnjës dhe miku i Kremlinit Milorad Dodik mund të shpallin “botën serbe” – një variant i idesë së Serbisë së Madhe – më 5 maj. Sido që të jetë, Vuçiq dhe Dodik kanë shpallur “Kuvendin e Madh të Pashkëve të Serbisë dhe Republika Srpska” për 5 dhe 6 maj, në të cilin do të ketë një “deklaratë” dhe ndoshta akte të tjera ligjore. Vuçiq dhe Dodik kanë bashkëpunuar shumë ngushtë prej vitesh dhe marrin role të ndryshme drejt Perëndimit, por ndjekin të njëjtin projekt. Vuçiq shpesh luan rolin e moderuar ndaj Perëndimit, Dodik agjitatorin. Retorika është e ngjashme me popullsinë e tyre, transmeton Bota sot. Ideja e Serbisë së Madhe çoi në tre luftëra në vitet 1990 – kundër Kroacisë dhe Bosnje-Hercegovinës dhe në Kosovë. Të dy përfaqësuesit politikë nga Serbia dhe rajoni boshnjak i Republikës Serbe mbajnë lidhje shumë të ngushta me Kremlinin. Dodik dhe shoqëruesi i tij në Republika Srpska janë nën sanksionet e SHBA. Si rezultat, bankat në Bosnje-Hercegovinë bllokuan llogaritë e Dodik dhe rrethit të tij nga frika se mos përfundonin gjithashtu në listën e sanksioneve të SHBA. Prandaj politikanët nuk mund të marrin më rroga.
