Presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, ka deklaruar se Turqia nuk do të zgjedhë mes Lindjes dhe Perëndimit ndërsa ndryshon ekuilibri global i fuqisë, duke theksuar angazhimin e Ankarasë ndaj NATO-s, krahas ndjekjes së partneriteteve më të thella me Kinën, Rusinë dhe fuqitë rajonale, transmeton Anadolu.
Në një intervistë ekskluzive me shkrim për revistën amerikane Newsweek, Erdogan shpjegoi qasjen e Turqisë ndaj rendit ndërkombëtar në ndryshim, duke trajtuar Marrëveshjen e Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës me Arabinë Saudite dhe Pakistanin, tensionet që përfshijnë Iranin dhe Izraelin, luftën në Ukrainë dhe zhvillimet në Siri.
“Ne nuk besojmë se është e drejtë që Turqisë t’i imponohet një zgjedhje mes Perëndimit dhe Lindjes”, tha Erdogan, duke theksuar se pozita gjeografike e vendit kërkon një politikë të jashtme shumëdimensionale.
Ai tha se Turqia po e forcon pozitën e saj brenda NATO-s, ndërsa po thellon bashkëpunimin me Organizatën e Shteteve Turkike, Organizatën e Bashkëpunimit Islamik dhe Organizatën e Bashkëpunimit të Shangait, ku Ankaraja është partnere në dialog.
Erdogan shprehu gjithashtu synimin e Turqisë për të zgjeruar tregtinë, investimet dhe lidhjet me Kinën, duke theksuar rëndësinë e Korridorit Transkaspik Lindje-Perëndim dhe projekteve rajonale të transportit.
“Qendra e gravitetit të botës po zhvendoset”, tha ai, duke theksuar se fuqitë në zhvillim po kërkojnë gjithnjë e më shumë përfaqësim në vendimmarrjen globale.
Ai bëri thirrje për reforma në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, në mënyrë që ai të jetë më përfaqësues, efektiv dhe i përgjegjshëm, duke argumentuar se sistemi ndërkombëtar duhet të pasqyrojë ndryshimin e ekuilibrit global të fuqisë.
– Pakti i mbrojtjes së Mekës nuk është i drejtuar kundër Iranit apo Izraelit
Duke iu referuar Marrëveshjes së Përbashkët të Mbrojtjes së Mekës, të nënshkruar nga Turqia, Arabia Saudite dhe Pakistani në gusht, Erdogan hodhi poshtë sugjerimet se pakti ishte krijuar për t’iu kundërvënë Iranit, Izraelit apo ndonjë vendi tjetër.
“Nuk do të ishte e saktë që Marrëveshja e Përbashkët e Mbrojtjes së Mekës të shihej si një aleancë e krijuar kundër Iranit, Izraelit apo ndonjë vendi të tretë”, tha ai.
Erdogan e përshkroi marrëveshjen si një shprehje të përgjegjësisë së përbashkët të tre vendeve për të ndërtuar një të ardhme më të sigurt, më paqësore dhe më të begatë.
Ai tha se pakti bazohet në nenin 51 të Kartës së OKB-së, i cili njeh të drejtën për vetëmbrojtje, dhe përcakton se një sulm i armatosur ndaj cilitdo prej tre nënshkruesve do të konsiderohej si sulm ndaj të gjithëve.
Megjithatë, Erdogan theksoi se natyra e çdo përgjigjeje do të varej nga kërkesa dhe nevojat e vendit të sulmuar.
Mbështetja, tha ai, mund të përfshijë inteligjencë, logjistikë ose municione, ndërsa ndihma më e gjerë ushtarake mund të ofrohet në varësi të përmasave të kërcënimit.
Ai paralajmëroi kundër supozimit se çdo incident i mundshëm në Irak, Jemen apo gjetkë do të shkaktonte automatikisht një përgjigje ushtarake të paracaktuar.
– Turqia kërkon zgjidhje diplomatike për tensionet SHBA-Iran
Duke folur për konfliktin që përfshin SHBA-në, Izraelin dhe Iranin, Erdogan theksoi aftësinë e Turqisë për të mbajtur kontakte të drejtpërdrejta me palët kundërshtare.
“SHBA-ja është aleati ynë në NATO. Irani është fqinji ynë”, tha ai, duke shtuar se në takimin e tij të fundit me presidentin amerikan, Donald Trump, kishte theksuar rëndësinë e diplomacisë.
Erdogan tha se Ankaraja po mban gjithashtu kanale të hapura me zyrtarët iranianë dhe po përdor marrëdhëniet e saj diplomatike për të ulur tensionet.
Ai paralajmëroi se paqëndrueshmëria në Ngushticën e Hormuzit ndikon drejtpërdrejt në furnizimet globale me energji dhe në tregtinë botërore, duke theksuar nevojën për të parandaluar përhapjen e konfliktit dhe për t’i rikthyer palët në tryezën e negociatave.
Duke folur për marrëdhënien e tij me Trumpin, Erdogan tha se komunikimi i drejtpërdrejtë dhe i hapur krijon mundësi për menaxhimin e dallimeve dhe forcimin e bashkëpunimit dypalësh, veçanërisht në mbrojtje, tregti dhe siguri rajonale.
Megjithatë, ai theksoi se Turqia do të vazhdojë të ruajë ekuilibrin në marrëdhëniet me vendet fqinje, angazhimet ndaj aleancave dhe interesat kombëtare si një shtet sovran.
– “Marrëdhëniet Turqi-SHBA nuk përcaktohen nga Izraeli në kushtet e rritjes së tensioneve”
I pyetur nëse ishte i shqetësuar për ndikimin e Izraelit brenda administratës amerikane, pasi disa zyrtarë izraelitë e kanë paraqitur Turqinë si kërcënimin e “radhës” pas Iranit, Erdogan theksoi marrëdhënien e drejtpërdrejtë të Ankarasë me Washingtonin.
“Unë nuk i përcaktoj marrëdhëniet Turqi-SHBA përmes një vendi të tretë. Homologu ynë në Washington është administrata e SHBA-së. Sa herë që ka një çështje që duhet ta diskutojmë me presidentin Trump, ne flasim drejtpërdrejt me të”, tha ai.
Erdogan pranoi se Turqia ka mosmarrëveshje serioze me qeverinë izraelite për shumë çështje, duke theksuar se retorika që e paraqet Turqinë si një burim të ri kërcënimi lidhet me dinamikat e brendshme politike dhe klimën zgjedhore në Izrael.
“Ne nuk e konsiderojmë këtë retorikë si një qasje të përgjegjshme që kontribuon në paqen rajonale”, tha ai.
“Turqia nuk ka armiqësi ndaj popullit izraelit apo ndaj ndonjë shoqërie tjetër. Ajo që kundërshtojmë janë politikat që ne i konsiderojmë në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe veprimet që thellojnë paqëndrueshmërinë në rajonin tonë”, shtoi ai.
– Erdogan bën thirrje për integrimin e grupeve të armatosura në shtetin sirian
Duke iu referuar Sirisë, Erdogan theksoi se të gjitha grupet e armatosura duhet të integrohen në strukturën qendrore të shtetit, në mënyrë që të konsolidohen sovraniteti, integriteti territorial dhe uniteti kombëtar i vendit.
Ai tha se procesi duhet të zhvillohet mbi bazën e shtetësisë së barabartë dhe të mbështesë një rend politik në të cilin të gjithë sirianët, përfshirë kurdët, të mund të gëzojnë më shumë siguri, liri dhe mirëqenie.
Duke folur për vendimin e grupit terrorist PKK për t’u shpërbërë dhe çarmatosur, Erdogan e përshkroi këtë hap si një moment historik të rëndësishëm, por theksoi se zbatimi i tij në terren mbetet thelbësor.
Ai tha gjithashtu se Ankaraja po monitoron nga afër përpjekjet e PKK/PJAK për të shfrytëzuar zhvillimet në Iran, duke paralajmëruar kundër ndërhyrjeve të jashtme dhe mobilizimit mbi baza etnike dhe sektare.
“Kriteri i Turqisë nuk është identiteti etnik… kriteri është terrorizmi, dhuna dhe kërcënimet ndaj sigurisë sonë kombëtare”, tha ai.
– Turqia e gatshme të lehtësojë rifillimin e bisedimeve të paqes Rusi-Ukrainë
Duke folur për luftën Rusi-Ukrainë, Erdogan paralajmëroi për rrezikun e përhapjes së konfliktit në vende të tjera evropiane dhe përsëriti gatishmërinë e Turqisë për të lehtësuar rinisjen e negociatave.
Ai përmendi bisedimet e Stambollit, Iniciativën për Drithërat në Detin e Zi dhe shkëmbimet e të burgosurve si rezultate konkrete të aftësisë së Ankarasë për të ruajtur komunikimin me Moskën dhe Kievin.
Erdogan tha se gjatë takimit të fundit me presidentin rus Vladimir Putin në Bishkek, ai kishte rikonfirmuar gatishmërinë e Turqisë për të kontribuar në procesin e paqes.
Ai bëri gjithashtu thirrje për një mekanizëm të qëndrueshëm për mbrojtjen e transportit tregtar në Detin e Zi, duke theksuar rëndësinë e mbajtjes jashtë konfliktit të transportit detar civil, rrugëve tregtare dhe infrastrukturës energjetike.
“Sapo të dëshmohet vullneti i nevojshëm politik, Turqia është e gatshme të kontribuojë në rikthimin e palëve në tryezën e negociatave dhe në hapjen e rrugës drejt paqes”, tha ai.
Erdogan përfundoi se Turqia do të vazhdojë të ruajë aleancat e saj ekzistuese, ndërsa do të zhvillojë partneritete të reja, duke ndjekur një politikë të jashtme që ndërthur interesat kombëtare, stabilitetin rajonal dhe paqen globale.
