Ministri i Jashtëm i Turqisë, Hakan Fidan, deklaroi të premten se politikat dhe qeveria e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu përbëjnë barrë për Izraelin, rajonin dhe sigurinë ndërkombëtare, transmeton Anadolu.
“Nuk janë problem vetëm për ne. Politikat e qeverisë së Netanyahut janë barrë për Izraelin, barrë për rajonin dhe barrë e kërcënim për sigurinë ndërkombëtare”, tha Fidan në një intervistë për gazetën The National, me seli në Abu Dhabi.
Fidan përjashtoi mundësinë që retorika mes Ankarasë dhe Tel Avivit të përshkallëzohet në konflikt të hapur.
“Nuk ka asnjë arsye për një konflikt të hapur”, tha ai, duke shtuar se presidenti turk Recep Tayyip Erdogan “është një lider i paqes dhe i urtësisë” dhe “nuk do të provokohet për t’u përfshirë në diçka të tillë”.
Ai tha se liderët evropianë kanë filluar ta kuptojnë rrezikun që paraqet Izraeli, por ende nuk kanë gjetur mënyrën për t’u përballur me këtë problem, duke paralajmëruar se përpjekjet për të destabilizuar përparimin në Siri mund ta përkeqësojnë situatën.
Fidan theksoi se vëmendja ndërkombëtare është zhvendosur nga Rripi i Gazës për shkak të luftës në Gjirin Persik dhe shtoi se nevojitet presion më i madh ndërkombëtar ndaj Izraelit “që palestinezët të marrin më shumë ndihmë humanitare”.
Ai nënvizoi gjithashtu se Turqia ka një pozitë unike për të ndërmjetësuar konfliktet rajonale.
“I njohim të gjithë aktorët dhe dinamikën e çdo konflikti. Prandaj, jemi në pozitën më të mirë për të kuptuar se çfarë po ndodh dhe si mund të ndihmojmë për t’i ndalur ata”, tha ai.
Fidan tha se duhet rikthyer një situatë ku sovraniteti dhe integriteti territorial i çdo shteti respektohen plotësisht.
“Irani prej kohësh ka pretenduar se politika e tij parandaluese e sigurisë justifikon mbështetjen e grupeve aleate në vende të ndryshme, ashtu si Izraeli e justifikon pushtimin e pjesëve të rajonit me argumentin e sigurisë”, tha ai.
“Nëse krijojmë një koncept të ri sigurie që garanton sigurinë, sovranitetin politik dhe integritetin territorial të të gjitha palëve në rajon, atëherë mund t’i themi Iranit se është koha që secili të kthehet në kufijtë e vet”, shtoi Fidan, duke shprehur bindjen se Irani “është mjaftueshëm i pjekur për ta kuptuar këtë realitet”.
“Shpresoj që, nëse arrihet një marrëveshje paqeje mes SHBA-së dhe Iranit, atëherë mund të fillojmë diskutime të shëndetshme”, tha ai.
– Fidan: Armëpushimi SHBA-Iran mund të ruhet
Fidan tha se beson se armëpushimi mes Iranit dhe SHBA-së mund të vazhdojë, pavarësisht deklaratës së presidentit amerikan Donald Trump se ai “ka përfunduar”.
“Mendoj se ka pasur mungesë komunikimi dhe keqkuptime mes të dyja palëve lidhur me mënyrën e zbatimit të kalimit nëpër ngushticë”, tha ai, duke shtuar se një bisedë telefonike me homologun iranian Abbas Araghchi të enjten në mbrëmje i ka dhënë “një kuptim më të thellë të rrënjës së problemit”.
Sipas tij, ulja e tensioneve është zgjidhja.
“Të dyja palët duan sinqerisht ta ruajnë armëpushimin dhe të ecin përpara drejt marrëveshjes së paqes. Megjithatë, ekziston gjithmonë mundësia e incidenteve për shkak të keqkuptimeve, provokimeve ose kundërpërgjigjeve, ndaj duhet të jemi shumë të kujdesshëm”, tha ai.
Lidhur me bisedimet për avionët luftarakë F-35 mes Turqisë dhe SHBA-së, Fidan tha se “vullneti politik ekziston”.
Ai tha se Trump dhe Erdogan gjatë takimit të tyre në shtator vendosën “të heqin të gjitha pengesat lidhur me projektin e avionëve F-35” dhe se që atëherë palët kanë punuar për këtë çështje.
“Mendoj se do të arrijmë një zgjidhje shumë shpejt”, shtoi ai.
Fidan rikujtoi se Turqia ka paguar për avionët luftarakë “pesë-gjashtë vjet më parë” dhe se ata “ndodhen në një hangar duke pritur të merren” nga Turqia.
Në vitin 2019, gjatë mandatit të parë të Trumpit, SHBA-ja e përjashtoi Turqinë nga programi F-35 pasi kundërshtoi blerjen nga Ankaraja të sistemit rus të mbrojtjes ajrore S-400, duke pretenduar se ai rrezikonte sigurinë e avionëve F-35.
Turqia ka theksuar vazhdimisht se nuk ka konflikt mes dy sistemeve dhe ka propozuar krijimin e një komisioni për ta shqyrtuar çështjen. Ankaraja gjithashtu ka deklaruar se ka përmbushur detyrimet e saj në programin F-35 dhe se përjashtimi ishte në kundërshtim me rregullat, duke argumentuar se avionët do të forconin jo vetëm Turqinë, por edhe NATO-n.
I pyetur për mundësinë e transferimit të sistemeve S-400 në Emiratet e Bashkuara Arabe, Fidan tha se “ky është një proces që vazhdon” dhe se “janë zhvilluar diskutime brenda qeverisë”.
“Duhet të zhvillohet një diskutim i shëndetshëm edhe me rusët”, tha ai, duke shtuar se nuk mund të përmendë “asnjë vend, proces apo lloj zgjidhjeje në këtë moment, sepse ekziston një vullnet politik mes dy presidentëve”.
Fidan theksoi se Rusia duhet të përfshihet në çdo transferim të mundshëm të sistemit S-400, pasi Turqia e ka blerë atë nga Moska.
