Shkruan: Xhevdet Pozhari
Kushdo që flet për çlirimin e Kosovës, duhet ta ketë parasysh se erdhi si rezultat i rezistencës së popullit të Kosovës, luftës së UÇK-së, ndërhyrjes ushtarake të NATO-s dhe faktorit diplomatik ndërkombëtar.
Ne sot jemi veç vazhdimësi e ëndrrës së atyre që kontribuan për ta pasur këtë shtet, për gati një shekull. Siç do e lëmë trashëgimi dhe amanet tek brezat që do të vinë.
Kushdo që çlirimin e Kosovës e përkufizon në një datë të vetme apo organizim të vetëm, gabon rëndë.
Po e paraqes një rrjedhë kronologjike, të shkurtër, për ata që kanë durim për të lexuar.
● 1912–1913 – Pas Luftërave Ballkanike, Kosova u la jashtë kufijve të Shqipërisë. Siç janë tkurrur historikisht tokat shqiptare dhe jo rastësisht në secilën anë të kufirit rrethohemi me vendbanime shqiptare.
Pasuan konflikte, represion dhe ndryshime të mëdha politike.
● 1918–1941 – Në Mbretërinë Jugosllave vazhdoi politika e kolonizimit dhe shpërnguljeve të shqiptarëve.
● 1945 – Pas luftës së dytë botërore, Kosova u përfshi në Jugosllavinë socialiste si Krahinë Autonome brenda Serbisë. Kërkesat për status më të lartë politik vazhduan, konform mundësive të asaj kohe.
● 1968 – Shpërthyen demonstratat e shqiptarëve në disa qytete të Kosovës. Rezistenca filloi të merr formë. Kërkesat ishin më shumë të drejta kombëtare, përdorimin e flamurit shqiptar dhe ngritjen e statusit të Kosovës. Në thelb, synimi ishte tjetër. Vetëmse duhej kohë!
● 1974 – Kushtetuta e ish Jugosllavisë i dha Kosovës autonomi më të gjerë, me institucione, parlament dhe përfaqësim në federatë.
● 1981 – Demonstratat studentore, që nisën si protesta për kushtet e jetesës, u shndërruan në kërkesa politike me parullën “Kosova Republikë”. Ato u shtypën me forcë dhe u pasuan nga arrestime e dënime të shumta. Tashmë qëllimet nisen të shprehen më qartë, duke filluar më kërkesën për Republikë.
● 1988–1989 – Marshi dhe greva e minatorëve të Trepçës u bënë simbol i kundërshtimit ndaj ndryshimeve kushtetuese që po përgatiteshin nga regjimi i Sllobodan Milosheviqit. Pavarësisht rezistencës, autonomia e Kosovës u suprimua në vitin 1989. Ishte viti kur iluzioni i mirëmbajtur deri në momentin e duhur, u zhduk përfundimisht.
● Vitet 1990 – U krijuan institucionet paralele shqiptare, u mbajt referendumi për pavarësi (1991) dhe u zhvillua rezistenca paqësore nën udhëheqjen e Ibrahim Rugovës. Rrethanat imponuan edhe një periudhë të shkurtër të rezistencës paqësore gjersa filloi shpërbërja e ish Jugosllavisë.
● 1997–1999 – Kishte ardhur momenti. U intensifikua veprimtaria e UÇK-së, shpërtheu lufta, ndërhyri NATO dhe, pas Marrëveshjes së Kumanovës, forcat serbe u tërhoqën nga Kosova në qershor 1999.
● 17 shkurt 2008 – Kosova shpalli pavarësinë.
Viti 2026. Fatkeqësisht, ka njerëz që ende nuk e kanë kuptuar se ky shtet është si rezultat i sakrificës së përbashkët, njëshekullore. Harrojnë se jemi veç kalimtarë që na ka rënë për hise ta hapim një shteg më shumë për brezat që do të vijnë.
Kosova i takon më së shumti atyre që kanë lindur sot!
