Rreth 650 milionë euro kanë shpenzuar qytetarët e Kosovës vetëm vitin e kaluar në blerjen e veturave nga jashtë vendit, teksa janë importuar mbi 44 mijë të tilla.
Me gjithë ankesat për rritje të çmimeve të energjisë e produkteve bazë, sipas të dhënave të Doganës, veturat dhe derivatet janë produktet që janë importuar më së shumti më 2025.
Kjo mënyrë e të vepruarit nga konsumatorët, sipas sociologëve, lidhet me aspektin psikologjik të shpenzimeve.
Sociologu Genc Xërxa ka thënë se ndryshe nga shpenzimet e detyrueshme, si faturat komunale apo energjia elektrike, të cilat shpesh perceptohen si barrë financiare, blerja e një veture konsiderohet zgjedhje vullnetare që sjell kënaqësi të menjëhershme.
Përzgjedhje e lirisë në vend të detyrimeve të ndryshme, të cilat i bëjnë faturat e ndryshme siç i bëjnë ato komunale. Ato krijojnë një kënaqësi të menjëhershme, këto, përzgjedhja e harxhimeve luksoze, në anën tjetër krijojnë atë prestigjin social, edhe nëse është më e shtrenjtë, ata nuk hezitojnë ta bëjnë, sepse me të ndihen shumë më mirë edhe emocionalisht edhe në mënyrë psikologjike”, ka thënë Xërxa.
Xërxa ka thënë se veturat – sidomos ato luksoze – nuk janë vetëm mjet transporti, por edhe simbol identiteti e statusi social.
Sipas tij, edhe kur kostoja është e lartë, shumë qytetarë nuk hezitojnë të investojnë në to, pasi ndihen mirë emocionalisht dhe psikologjikisht.
“Mendohet se psikologjia e njeriut reziston ndaj harxhimeve të imponuara apo të detyrueshme, siç i kemi shpenzimet e ndryshme komunale, që varësisht nga inflacioni
dhe shtrenjtimi, sidomos të energjisë elektrike, njëfarë roli financiar familjar. Ndërsa për zgjedhjet e tjera vullnetare që vazhdimisht po na vijnë makina luksoze, tregojnë një lloj identiteti, një statusi social, prestigj apo një luks që shumica e individëve dëshirojnë të identifikohen. Ajo është përzgjedhja e tyre”, ka thënë ai.
E, të dhënat e Ministrisë së Punëve të Brendshme mbi veturat e regjistruara në Kosovë gjatë 2024-s tregojnë se shumica prej tyre janë mjaft të vjetra.
Marka më e zakonshme, sipas Institutit ATLAS, është “Volkswagen”, me 155.377 vetura të regjistruara dhe moshë mesatare prej 19 vjetësh. Markat e tjera si “Opel” dhe “Fiat” kanë moshë mesatare edhe më të lartë – 20 vjet, ndërsa “Daimler Chrysler” kryeson me 22 vjet.
Ndërkohë markat më të reja dhe ato elektrike po futen më ngadalë në treg.
Vetura elektrike “Tesla” janë vetëm 88 të regjistruara me moshë mesatare prej 4 vjetësh, ndërsa të markës kineze BYD – 77 me moshë mesatare prej 2 vjetësh.
