Nga Agim Vuniqi
Në politikën kosovare shpesh dëgjojmë pretendime se ky apo ai lider e krijoi Ushtrinë e Kosovës, apo se një takim personal me ndonjë zyrtar amerikan ishte vendimtar për transformimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës në ushtri.
Historia, megjithatë, është shumë më e madhe se kaq.
Ushtria e Kosovës nuk është produkt i një takimi apo i meritës së një individi. Ajo është rezultat i një procesi të gjatë politik dhe strategjik, i mbështetur nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët perëndimorë, që nisi shumë përpara transformimit formal të FSK-së.
Për ta kuptuar këtë proces duhet të kthehemi në vitet kur Kosova ishte ende nën administrimin ndërkombëtar të Kombeve të Bashkuara, të vendosur pas miratimit të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit më 10 qershor 1999. Në atë periudhë, statusi politik i Kosovës mbeti objekt negociatash të gjata ndërkombëtare. Shtetet e Bashkuara mbështetën procesin e udhëhequr nga i dërguari special i OKB-së, Martti Ahtisaari, plani i të cilit në vitin 2007 rekomandoi pavarësinë e mbikëqyrur të Kosovës. Kjo rrugë kulmoi me shpalljen e pavarësisë më 17 shkurt 2008, e cila u njoh menjëherë nga SHBA-ja dhe një numër i madh shtetesh perëndimore.
Pavarësia nuk ishte fundi i projektit shtetformues. Ndërtimi gradual i Forcës së Sigurisë së Kosovës, e krijuar zyrtarisht në janar 2009 pas shpërbërjes së Trupave Mbrojtëse të Kosovës, u zhvillua nën mbikëqyrjen e NATO-s dhe me mbështetjen e Misionit të NATO-s për Këshillim dhe Ndërlidhje (NALT). Për vite me radhë, partnerët ndërkombëtarë investuan në trajnim, pajisje, standarde profesionale dhe zhvillim institucional, me synimin e krijimit të një force moderne, profesionale dhe multietnike.
Transformimi i FSK-së në ushtri në vitin 2018 nuk ishte një vendim i izoluar, por vazhdimësi e këtij procesi. Më 14 dhjetor 2018, Kuvendi i Kosovës miratoi paketën ligjore që i dha FSK-së mandat të zgjeruar për t’u zhvilluar gradualisht në forcë me kapacitete mbrojtëse. Për këtë arsye, është e pasaktë që merita t’i atribuohet një takimi të vetëm apo një lideri të vetëm politik. Figura të ndryshme vendore dhe ndërkombëtare kanë luajtur rol në faza të caktuara, por projekti ishte rezultat i një angazhimi afatgjatë institucional të Kosovës, SHBA-së, NATO-s dhe partnerëve evropianë.
Në këtë kontekst duhet përmendur edhe roli i administratave amerikane në periudha të ndryshme. Një referencë e rëndësishme historike është e ashtuquajtura “Paralajmërimi i Krishtlindjes” (“Christmas Warning”) i presidentit George H. W. Bush më 24 dhjetor 1992, kur SHBA-ja paralajmëroi regjimin e Slobodan Millosheviqit se një përshkallëzim i dhunës në Kosovë do të sillte reagim amerikan. Më vonë, administrata e presidentit Bill Clinton luajti rol vendimtar në ndërhyrjen e NATO-s kundër forcave serbe gjatë fushatës ajrore të zhvilluar nga 24 marsi deri më 10 qershor 1999. Në periudhën pas shpalljes së pavarësisë, diplomacia amerikane, përfshirë angazhimin e Departamentit të Shtetit dhe përfaqësuesve amerikanë në organizata ndërkombëtare, mbështeti konsolidimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës dhe zgjerimin e njohjeve diplomatike.
Nëse Kosova sot ka ushtri, kjo lidhet drejtpërdrejt me procesin e shtetndërtimit që pasoi pavarësinë, ndërsa vetë pavarësia u bë e mundur nga mbështetja vendimtare e aleatëve perëndimorë dhe ndërhyrja e NATO-s gjatë luftës së viteve 1998–1999.
Prandaj, kur flasim për Ushtrinë e Kosovës, duhet të jemi të ndershëm me historinë. Meritat nuk maten me fotografi apo rrëfime personale, por me procese dhe vendime që kanë formësuar shtetin e Kosovës. Nuk është e drejtë që arritje të tilla t’i atribuohen ekskluzivisht një politikani të vetëm, sepse vendime të rëndësishme strategjike, përfshirë mbështetjen e vazhdueshme të zyrtarëve amerikanë dhe të NATO-s për zhvillimin e FSK-së, nuk ndërtohen mbi ndjenja apo raporte personale, por mbi politika afatgjata të sigurisë, stabilitetit rajonal dhe interesa të mirëpërcaktuara shtetërore. Në këtë kuptim, krijimi i ushtrisë është rezultat i një vizioni afatgjatë strategjik dhe i mbështetjes së vazhdueshme ndërkombëtare për sigurinë dhe sovranitetin e Kosovës. @followers
