Gjatë një tubimi të Partisë Socialiste të Punëtorëve në Gibraltar nën sloganin “Mbroni Shërbimet Publike”, të dielën, kryeministri i Spanjës Pedro Sánchez dhe kandidatja socialiste María Jesús Montero konfirmuan se do t’i kërkonin BE-së të përfundonte Marrëveshjen e Asociimit me Izraelin.
Pedro Sánchez përdori një tubim zgjedhor në provincën e Huelvës për të përcjellë një nga mesazhet më të gjera të politikës së jashtme të javëve të fundit. “Këtë të martë, Qeveria e Spanjës do t’i paraqesë Evropës propozimin që BE të ndërpresë lidhjen e saj me Izraelin”, u tha ai mbështetësve.
Kryeministri shtoi se Spanja është “një mike e Izraelit”, por se nuk ndan veprimet e qeverisë së saj dhe u bëri thirrje vendeve të tjera evropiane të bashkohen me iniciativën.
Njoftimi nuk erdhi papritur. Disa ditë më parë, Sánchez i kishte bërë thirrje BE-së të pezullonte Marrëveshjen e Asociimit me Izraelin pas asaj që ai e përshkroi si sulmin më të rëndë izraelit ndaj Libanit që nga fillimi i ofensivës. Të dielën, kjo thirrje u shndërrua në një premtim të fortë, me një datë të caktuar për veprim.
Një përballje diplomatike e gjatë
Qëndrimi i Spanjës ndaj këtij konflikti është ashpërsuar prej muajsh. Sánchez dhe Irlanda kishin bërë thirrje për një shqyrtim urgjent të marrëveshjes BE-Izrael, duke argumentuar se respektimi i të drejtave të njeriut dhe parimeve demokratike është një “element thelbësor” i marrëdhënies.
Në Forumin Europian të Pulsit 2026, të mbajtur në Barcelonë, Sánchez argumentoi se Izraeli po “shkel dhe po shkel” disa nene të Marrëveshjes së Asociimit dhe tha se Spanja është “e gatshme ta ndërmarrë këtë hap së bashku me shumë vende të tjera evropiane”. Netanyahu u përgjigj duke akuzuar Spanjën se po zhvillon një “luftë diplomatike” kundër Izraelit, të cilës Sánchez iu përgjigj duke e çuar debatin në institucionet evropiane.
Mbështetja evropiane: shumicë, por jo unanimitet
Propozimi spanjoll nuk fillon nga një pozicion izolimi. Vende si Belgjika, Sllovenia, Finlanda, Franca, Irlanda, Luksemburgu, Portugalia dhe Suedia kishin mbështetur më parë nisma të ngjashme, ndërsa Bullgaria, Kroacia, Qiproja, Gjermania, Greqia, Hungaria, Italia dhe Lituania i kanë kundërshtuar ato.
BE-ja është partneri më i madh tregtar i Izraelit, me një marrëdhënie me vlerë më shumë se 45 miliardë euro në vit. Çdo pezullim ose prishje e marrëveshjes do të kishte pasoja të mëdha ekonomike dhe politike.
Një shqyrtim i marrëveshjes gjeti “indikacione” se Izraeli nuk ka përmbushur detyrimet e tij për të drejtat e njeriut, megjithëse disa diplomatë besojnë se këto gjetje nuk do ta pengojnë domosdoshmërisht traktatin të mbetet në fuqi.
Lufta si sfond
Në tubim, Sánchez iu drejtua gjithashtu atyre “që e nisën këtë luftë” dhe i nxiti ata ta ndalonin atë dhe ta “frenonin” Netanyahun. Zgjedhja e një ngjarjeje fushate për të përcjellë këtë mesazh nuk është e rastësishme: kryeministri po kërkon ta dallojë Spanjën në skenën evropiane, ndërsa në të njëjtën kohë po përforcon profilin e tij progresiv midis votuesve andaluzianë.
Një iniciativë qytetare, Drejtësi për Palestinën, ka mbledhur tashmë më shumë se një milion nënshkrime duke u bërë thirrje shteteve anëtare të prishin marrëveshjen midis BE-së dhe Izraelit, duke tejkaluar pragun minimal që e detyron Komisionin Evropian të shqyrtojë çështjen. Prandaj, propozimi spanjoll ka erën pas tij në rrugë, edhe nëse rruga në Bruksel mbetet e vështirë.
