A është rritja e së djathtës një prirje strukturore apo një reagim emocional ndaj ndryshimit të fatit të Evropës? A do të shkaktojë një mobilizim anti-ekstremist, siç ka ndodhur në Gjermani?
Dhe a do të funksionojë strategjia e presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen për ndarjen dhe vëllazërimin me partitë në të djathtë të familjes së saj politike, Kristian Demokratët? Apo Europa do të përgjumet në një skenar shumë më të errët?
Zgjedhjet e javës së ardhshme për Parlamentin Evropian nuk do të jenë një çështje festive për rrjedhën kryesore politike. Partitë në të djathtë të Kristian Demokratëve në Partinë Popullore Evropiane do të fitojnë më shumë vende dhe ndikim se kurrë më parë. Ata ka të ngjarë të jenë fitimtarët e qartë në disa vende anëtare të BE-së, duke përfshirë Francën, Italinë, Hungarinë, Austrinë dhe Holandën. Të Gjelbrit dhe Liberalët pritet të humbasin vendet. Si pasojë, parlamenti i ardhshëm evropian do të jetë më i polarizuar dhe i fragmentuar se kurrë.
Udhëheqësit politikë kombëtarë priren t’i shohin zgjedhjet evropiane si luftëra të zhvilluara me raunde të rreme në të cilat shumë janë plagosur, por askush nuk vritet. Por pasojat afatgjata të kësaj zhvendosjeje djathtas janë për momentin të paqarta. A është rritja e së djathtës një prirje strukturore apo një reagim emocional ndaj ndryshimit të fatit të Evropës? A do të shkaktojë një mobilizim anti-ekstremist, siç ka ndodhur në Gjermani? Dhe a do të funksionojë strategjia e presidentes së Komisionit Evropian Ursula von der Leyen për ndarjen dhe vëllazërimin me partitë në të djathtë të familjes së saj politike, Kristian Demokratët? Apo Europa do të përgjumet në një skenar shumë më të errët?
Shumë nga e djathta ekstreme e Evropës sot janë formuar nga dështimi i Brexit. Ata janë të përhumbur nga frika për të fituar dhe për t’u detyruar të përmbushin premtimet e tyre radikale. Ata mbeten euroskeptikë apo pesimistë evropianë, por nuk janë hapur anti-evropianë. Dhe pavarësisht diskutimeve të fundit midis Marine Le Pen, udhëheqëse e Tubimit Kombëtar të Francës, dhe kryeministrit italian të djathtë Giorgia Meloni, ata nuk paraqesin një bllok të unifikuar. Përjashtimi i kohëve të fundit i Alternativës për Gjermaninë (AfD) nga grupi Identiteti dhe Demokracia në Parlamentin Evropian, i shkaktuar nga Le Pen, është shenja më e fundit se sa e vështirë do të ishte të strehoheshin të gjithë radikalët e djathtë të kontinentit nën një çati.
Urgjenca e migracionit fillimisht nxiti mbështetjen popullore për të djathtën ekstreme. Por që nga ditët e nxehta të krizës 2015-16, shumëçka ka ndryshuar. Partitë kryesore tani janë bërë shumë të kujdesshme në lidhje me politikën e migracionit, duke argumentuar në vend të kësaj për forcimin e kufijve të jashtëm. Dhe në pushtet, e djathta ekstreme ka filluar të kuptojë se Evropa ka nevojë për emigrantë nëse shpreson të ruajë konkurrencën e saj ekonomike.
Një sondazh i fundit i kryer nga Këshilli Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë tregoi se efekti kryesor i hyrjes së së djathtës ekstreme në qeverinë në Itali nuk ka qenë ulja e numrit të emigrantëve të paligjshëm, por ulja e ankthit të publikut për migracionin. E djathta ekstreme mund të mos jetë aq e mirë në ndalimin e emigrantëve, por duket se ata janë më efektivë se liberalët për të ndihmuar votuesit të tresin realitetin demografik në ndryshim të shoqërive evropiane.
Ankthi demografik është ndjenja mbizotëruese në të djathtë, por kjo nuk është njësoj si armiqësia e thjeshtë ndaj të huajve – përkundrazi, ka të bëjë me frikën e pasojave ekonomike dhe politike të plakjes dhe tkurrjes së popullsisë.
Prandaj, paradoksi qendror i këtyre zgjedhjeve është se migrimi nuk është një çështje përçarëse siç ishte pesë apo dhjetë vjet më parë. Në vend të politikave të migracionit, mund të jetë Marrëveshja e Gjelbër Evropiane ajo që ndikohet më shumë nga fuqia në rritje e së djathtës ekstreme. E ardhmja e BE-së do të strukturohet nga përplasja mes dy rebelimeve të “shuarjes”. Njëra është revolta e aktivistëve të klimës, të cilët janë të tmerruar se nëse nuk e ndryshojmë sjelljen tonë rrënjësisht, do të shkatërrojmë jetën në tokë. Rebelimi tjetër është ai i së djathtës së “Zëvendësimit të Madh”, e cila ka frikë se mosbërja urgjente e diçkaje për migrimin dhe lindshmërinë do të sjellë fundin e mënyrës evropiane të jetesës. Ato ndryshojnë pothuajse në çdo gjë, përveç një ndjenje të përbashkët të urgjencës.
Ajo që e bën të vështirë të parashikohen pasojat e sondazhit të javës së ardhshme është se forma dhe karakteri i shumicës së re evropiane do të vendoset në dy raunde. Evropianët do të votojnë në qershor; Amerikanët zgjedhin presidentin e tyre në nëntor. Rezultati i zgjedhjeve në SHBA do të ndihet veçanërisht në Evropë.
Një fitore e Donald Trump padyshim që do të trimërojë të djathtën evropiane. Por Trump është jopopullor në Evropë, ndërsa aftësia e ekstremit të djathtë atje për të ndikuar tek ai është minimale. Ky do të jetë rasti veçanërisht kur politikat e Uashingtonit për tregtinë, Kinën ose NATO-n bien ndesh me interesat strategjike të Evropës. E djathta ekstreme do të detyrohet të zgjedhë midis aleancës së saj ideologjike me Trump dhe rrezikut për t’u parë në shtëpi si idiotë të dobishëm të një presidenti amerikan. Internacionalizmi nuk është kurrë i lehtë, por internacionalizmi i nacionalistëve është një mashtrim veçanërisht i vështirë për t’u nxjerrë.
