Shtetet e Bashkuara njoftuan se mbështesin fuqishëm propozimin e Bashkimit Evropian për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
“Ne presim që të dy liderët t’i qasen takimit në frymën konstruktive të nevojshme për të ecur përpara në përputhje me të”, thuhet në reagimin e Departamentit të Shtetit për Zërin e Amerikës në prag të raundit të ri të dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, i cili me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, do të mbahet të hënën në Bruksel.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, siç raportoi më herët i dërguari i Bashkimit Evropian për dialogun, Miroslav Lajçak, përveç deklaratës zyrtare të pranimit, duhet të shqyrtojnë edhe detajet e zbatimit të propozimit evropian.
Departamenti i Shtetit i tregoi Zërit të Amerikës në gjuhën serbokroate se është e rëndësishme që Serbia dhe Kosova të përdorin bisedimet për të shprehur përkushtimin e tyre për një të ardhme paqësore të rajonit.
“Serbia dhe Kosova duhet të arrijnë një marrëveshje gjithëpërfshirëse përmes dialogut. Ne besojmë se marrëdhëniet e normalizuara ndërmjet Kosovës dhe Serbisë në fund të fundit duhet të synojnë njohjen reciproke. Progresi në dialog do të hapë derën e integrimit evropian dhe është i një rëndësie thelbësore për sigurinë dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor”, thuhet në përgjigjen me shkrim të DASH-it për VOA.
I pyetur nëse mund të pritet një përparim apo edhe një pikë kthese pas raundit të ardhshëm të bisedimeve në Bruksel, Departamenti i Shtetit u përgjigj se është inkurajuese që Serbia dhe Kosova e kanë pranuar në parim propozimin e Bashkimit Evropian.
“Zyrtarët e Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian theksuan mundësitë e propozimit të Bashkimit Evropian dhe theksuan rëndësinë e përparimit të shpejtë – për të shmangur rrezikun e përshkallëzimeve të mëtejshme”, thuhet në reagim.
“Ne inkurajojmë fuqishëm serbët e Kosovës që të kthehen sa më shpejt në institucionet e Kosovës në mënyrë që të përmirësohet siguria dhe stabiliteti për të gjithë qytetarët. Ne inkurajojmë Qeverinë e Kosovës që të sigurojë kushte për serbët e kualifikuar të Kosovës që ta bëjnë këtë pa vonesë. Marrëveshjet e Brukselit parashikonin integrimin e serbëve të Kosovës në institucionet e Kosovës. Ne i mbështesim plotësisht ato marrëveshje dhe vazhdimin e zbatimit të tyre”, është qëndrimi zyrtar i DASH-it lidhur me këtë çështje.
Gjithashtu, një çështje shumë e rëndësishme që ngadalëson dukshëm mundësitë e dialogut mes dy palëve është zbatimi i marrëveshjes në kuadër të themelimit të Asociacionit të Komunave me shumicë serbe.
Bëhet fjalë për organizimin e pushteteve dhe strukturës ende të panjohura dhe të papërcaktuara, të rëna dakord një dekadë më parë – në Marrëveshjen e Brukselit të vitit 2013.
Mirëpo, në vitin 2015, Gjykata Kushtetuese e Kosovës konstatoi se disa dispozita të asaj marrëveshjeje ishin jokushtetuese dhe autoritetet e Kosovës, për momentin, nuk tregojnë gatishmëri për ta zbatuar atë – duke e kontestuar në masën më të madhe për shkak të karakterit një etnik.
Në muajt e fundit, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë insistuar që autoritetet e Kosovës ta zbatojnë atë dispozitë të marrëveshjes sa më shpejt të jetë e mundur – gjë që u konfirmua edhe një herë nga Departamenti i Shtetit:
“Kosova dhe Serbia duhet të zbatojnë marrëveshjet që kanë nënshkruar përmes procesit të dialogut, duke përfshirë përparimin në themelimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe”.
Iniciativa e përforcuar diplomatike e aleatëve perëndimorë kushtuar intensifikimit të dialogut ndërmjet Serbisë dhe Kosovës nisi në vitin e pushtimit rus të Ukrainës.
Lufta e pajustifikuar ruse, siç e quajnë ata, ka iniciuar frikën për mundësinë e përhapjes së konfliktit apo destabilizimit të zonave që janë në sferën e ndikimit rus.
Një prej tyre është Ballkani dhe Serbia, një vend që e ka dënuar agresionin rus, por është edhe një nga vendet e pakta evropiane që nuk ka vendosur sanksione ndaj tij.
Në skenën ndërkombëtare, Rusia mbështet politikën e Serbisë, duke u bazuar në qëndrimin se Kosova është pjesë e patjetërsueshme e saj, ndonëse e përdor shpalljen e pavarësisë së ish-krahinës Jugosllave si argument për aneksimin e territoreve ukrainase – gjë që shumica e vendeve të botës e konsiderojnë shkelje flagrante të së drejtës ndërkombëtare.
Në përgjigje të pyetjes se a e sheh marrëveshjen e palëve për propozimin evropian si mjet për neutralizimin e ndikimit të Rusisë në Serbi, Departamenti i Shtetit thekson se dialogu me Kosovën është i rëndësishëm për stabilitet.
“Progresi drejt normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës përmes dialogut, me ndërmjetësimin e BE-së, është ende shumë i rëndësishëm për stabilitetin rajonal dhe evropian në një kohë kur po përballemi me agresionin rus në Ukrainë dhe me kriza në mbarë Evropën të shkaktuara nga dhuna brutale e pushtimit të pajustifikuar të Putinit”, theksojnë nga Departamenti i Shtetit.
Refuzimi eventual i dokumentit, versioni zyrtar i të cilit ende nuk dihet për publikun, do të nënkuptonte një sinjal negativ nga njëra apo të dyja palët se nuk janë të gatshme të ecin më shpejt në rrugën evropiane, është vlerësimi i të dërguarit të BE-së, Miroslav Lajçak në një intervistë për “Tanjug”.
Ndryshe nga ai, Departamenti i Shtetit nuk ka folur për pasoja të mundshme nëse Serbia dhe Kosova refuzojnë apo humbasin mundësinë që u është ofruar.
“Është më e rëndësishme të flasim për mundësitë: propozimi paraqet mundësi për qytetarët e Serbisë dhe Kosovës për të përmirësuar sigurinë dhe stabilitetin e rajonit më të gjerë të Ballkanit Perëndimor në një kohë kur Evropa po përballet me krizën më të rëndë që nga Lufta e Dytë Botërore. Siç është treguar tashmë nga Bashkimi Evropian, pranimi i marrëveshjes do të përshpejtojë përparimin e të dy vendeve drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Ai gjithashtu do të avancojë qëllimet tona kryesore për rajonin e Ballkanit Perëndimor – duke përfshirë arritjen e paqes, stabilitetit dhe përparimit të të gjithë popujve”, përfundoi Departamenti i Shtetit.
Siç njofton Shërbimi Evropian për Punë të Jashtme (EEAS), shefi i diplomacisë evropiane Josep Borej dhe i dërguari për dialog Miroslav Lajçak fillimisht do të kenë takime të ndara me Albin Kurtin dhe Aleksandar Vuçiqin, pas së cilës do të vijojë takimi i përbashkët.
Bisedimet do të përqendrohen në propozimin franko-gjerman ose evropian për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.
