Më 21 maj, në Banja Llukë nisi një seancë e jashtëzakonshme e Kuvendit Kombëtar të Republikës Sërpska (RS), ku mes tjerash po diskutohet edhe për një projektligj që parashikon ndalimin e financimit të partive politike nga buxheti i këtij entiteti të Bosnjë e Hercegovinës, si dhe nga komunat në RS.
Ky propozim vjen gati një muaj pas vendimit të përfaqësuesit të lartë ndërkombëtar, Christian Schmidt, më 24 prill, për të ndalur pagesat nga buxheti në të gjitha nivelet për dy parti politike: Aleancën e Socialdemokratëve të Pavarur (SNSD) të Millorad Dodikut, dhe Partinë e Bashkuar Serbe, të udhëhequr nga Nenad Stevandiq.
Schmidt e arsyetoi vendimin si pjesë e përpjekjeve për t’iu kundërvënë “sulmeve flagrante të koalicionit qeverisës në RS, të udhëhequr nga SNSD dhe Partia e Bashkuar Serbe, ndaj parimeve themelore të Marrëveshjes së Dejtonit dhe rendit kushtetues e juridik të Bosnjë e Hercegovinës.”
Para diskutimit për ligjin, para deputetëve foli edhe presidenti i entitetit, Dodik, në pikën kushtuar 30-vjetorit të nënshkrimit të Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit, që më 1995 i dha fund luftës në Bosnje e Hercegovinë.
“Rezultati i atyre bisedimeve do të ishte një Dejton dy pikë zero. Më lejoni të shpjegoj çfarë do të thotë kjo, dhe po aq e rëndësishme, çfarë nuk do të thotë: nuk do të thotë shkëputje, nuk do të thotë përshkallëzim, nuk do të thotë dorëzim nga paqja. Do të thotë rikthim te marrëveshja që solli një rend të ri kushtetues dhe politik në Bosnje e Hercevoginë, dhe që solli paqe”, tha Dodik.
Ai shtoi se Marrëveshja e Dejtonit është thelbësore për mbijetesën e RS-së, dhe se ajo ka funksionuar derisa, sipas tij, nuk nisi të ndryshohej me forcë.
Dodik mohoi sërish legjitimitetin e Christian Schmidtit si përfaqësues i lartë, duke thënë se emërimi i tij nuk është konfirmuar nga Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara.
Sipas Dodikut, kriza “kushtetuese dhe juridike” në Bosnje e Hercegovinë mund të zgjidhet vetëm nëse anulohen të gjitha vendimet që ka ndërmarrë Schmidt.
Dodik, së bashku me Nenad Stevandiqin dhe kryeministrin e RS-së, Radovan Vishkoviq, akuzohen për shkelje të rendit kushtetues të Bosnje e Hercegovinës, bazuar në ndryshimet e Kodit Penal që u imponuan nga Schmidt.
Të tre janë në kërkim, pasi nuk janë paraqitur për t’u marrë në pyetje nga organet gjyqësore.
Në fund të shkurtit, Dodik u dënua në shkallë të parë me një vit burg dhe gjashtë vjet ndalim për të ushtruar funksione politike për shkak të shpërfilljes së vendimeve të përfaqësuesit të lartë dhe nënshkrimit të ligjeve të shfuqizuara nga Schmidt.
Çfarë parasheh projektligji për financimin e partive në RS?
Organizata joqeveritare Transparency International në Bosnje njoftoi më 20 maj se projektligji, i futur në rend dite me procedurë të përshpejtuar nga shumica parlamentare, do të krijojë një “sistem paralel dhe do të hapë hapësirë të madhe për korrupsion”.
Sipas saj, projektligji lejon që kompanitë private të dhurojnë deri në 50.000 euro për partitë, çka bie ndesh me ligjin shtetëror për financimin e partive politike.
Ndryshe nga ligji shtetëror, projektligji i RS-së nuk ndalon donacionet nga kompani që punojnë me shtetin.
“Kjo do të lejojë transferimin e fondeve publike në arkën e partive përmes ndërmarrjeve të privilegjuara, dhe do të dëmtojë partitë që nuk kanë qasje në burimet shtetërore,” paralajmëron Transparency.
Po ashtu, kjo do të dëmtojë rendin institucional, duke futur një kompetencë të re për Komisionin Zgjedhor të RS-së, ndonëse sipas ligjit, monitorimi i financimit të partive i takon Komisionit Qendror Zgjedhor të Bosnje e Hercegovinës.
Sipas raporteve financiare, SNSD-ja vitin e kaluar mori mbi dy milionë marka [rreth një milion euro] nga buxhetet në të gjitha nivelet , ndërsa Partia e Bashkuar Serbe mori mbi 395 mijë marka [rreth 200 mijë euro].
Me vendim të Schmidtit, bankave u është kërkuar që t’i transferojnë këto fonde nga llogaritë e partive në Bankën Qendrore të Bosnje e Hercegovinës, dhe ta njoftojnë për këtë Zyrën e Përfaqësuesit të Lartë.
Çfarë tjetër është në rend dite?
Në rend dite është edhe emërimi i ushtruesit të detyrës së auditorit të përgjithshëm dhe zëvendësit të tij, shkruan Radio Evropa e Lirë. Mandati i auditorit ka përfunduar në prill, dhe ligji parasheh që dy muaj para skadimit të nisin procedurat për emërimin e një të riu.
Ligji nuk njeh institutin e ushtruesit të detyrës./REL/
