Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka vlerësuar rolin historik të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në promovimin e demokracisë dhe lirisë, gjatë fjalimit të saj në pritjen e organizuar nga E Ngarkuara me Punë e SHBA-së në Kosovë, Anu Prattipati, me rastin e 250-vjetorit të Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara.
Haxhiu ka thënë se përvjetori i pavarësisë amerikane nuk është vetëm një datë për t’u shënuar, por një rikthim te parimet themelore mbi të cilat është ndërtuar shteti amerikan.
“Sonte, ne festojmë 250 vjet të Pavarësisë së Amerikës. Një numër i tillë lehtësisht mund të shndërrohet vetëm në një ceremoni. Por në rastin e Amerikës, ai na kthen te një revolucion që nisi me një pyetje shumë konkrete politike: Kush ka të drejtë të qeverisë dhe nga buron kjo e drejtë?”, ka deklaruar Haxhiu.
Ajo ka theksuar se përgjigjja e dhënë në vitin 1776 vazhdon të ketë rëndësi edhe sot, duke nënvizuar rolin e popullit në legjitimitetin e pushtetit.
“Përgjigjja e dhënë në vitin 1776 ishte radikale për kohën e saj dhe mbetet sfiduese edhe sot. Pushteti nuk qëndron mbi popullin; ai e merr legjitimitetin nga populli dhe duhet të kufizohet nga ligji, përfaqësimi dhe barazia qytetare. Sot, këto fjalë u përkasin shumë përpjekjeve demokratike, por ato hynë në historinë moderne përmes një revolucioni që sfidoi një perandori”, ka thënë ajo.
Në fjalimin e saj, Haxhiu ka rikujtuar edhe lidhjet historike të shqiptarëve me Shtetet e Bashkuara, duke thënë se komuniteti shqiptar në Amerikë ka luajtur rol të rëndësishëm në promovimin e çështjes shqiptare.
“Shqiptarët e kuptuan herët se parimet amerikane kishin rëndësinë më të madhe atëherë kur e ardhmja e një kombi vendosej pa praninë e popullit të tij në tryezën e vendimmarrjes. Në Konferencën e Paqes në Paris pas Luftës së Parë Botërore, pavarësia e Shqipërisë u vu përballë vendimeve të të tjerëve. Presidenti Wilson i dha çështjes shqiptare forcë politike kur tha, thjesht dhe vendosmërisht: ‘Shqipëria duhet të jetë e pavarur’”, ka deklaruar ushtruesja e detyrës së presidentes.
Ajo ka përmendur kontributin e figurave të njohura shqiptare në SHBA, si Fan Noli dhe Faik Konica, duke theksuar rolin e tyre në organizimin e komunitetit shqiptar dhe në përçimin e zërit të shqiptarëve në arenën ndërkombëtare.
“Në Boston, Fan Noli i dha kësaj historie një forcë të re dhe urgjente. Një prift ortodoks që u bë një nga figurat më përcaktuese shqiptare të shekullit XX, ai u arsimua në Harvard, përktheu Shekspirin dhe Servantesin, organizoi jetën publike shqiptare në Amerikë dhe më vonë shërbeu si kryeministër i Shqipërisë”, ka thënë Haxhiu.
Sipas saj, Noli e kuptoi rëndësinë e gjuhës dhe organizimit kombëtar, duke ndihmuar që komuniteti shqiptar në Amerikë të shndërrohej në një faktor me ndikim.
“Noli e kuptoi se gjuha mund të shndërrohej në një institucion përpara se një shtet të ishte mjaftueshëm i fortë për ta mbrojtur atë. Ai ndihmoi që një komunitet emigrantësh të shndërrohej në një forcë kombëtare”, ka deklaruar ajo.
Haxhiu ka folur edhe për Faik Konicën, duke vlerësuar rolin e tij në diplomaci dhe në përfaqësimin e çështjes shqiptare.
“Faik Konica, shkrimtar dhe diplomat, forca e të cilit ishte saktësia, i dha kësaj përpjekjeje një tjetër lloj fuqie. Ai kishte përdorur tashmë revistat evropiane për ta paraqitur çështjen shqiptare para botës si një realitet politik dhe kulturor. Në Amerikë, ai punoi përmes Vatrës, organizatës që bashkoi shqiptarët në të gjithë Shtetet e Bashkuara, dhe përmes Diellit, gazetës që i dha zë publik kauzës së tyre. Më vonë, si përfaqësues i Shqipërisë në Uashington, ai e çoi këtë zë në diplomacinë zyrtare”, ka thënë ajo.
Në fjalimin e saj, Haxhiu ka lidhur këtë histori edhe me Kosovën, duke përmendur figurën e Hasan Prishtinës dhe përpjekjet për vetëvendosje.
“Hasan Prishtina e sjell Kosovën në këtë histori. I lindur në Vushtrri, i arsimuar në Selanik dhe Stamboll dhe i zgjedhur në parlamentin osman, ai e dinte se sa lehtë kombet e vogla mund të diskutoheshin nga të tjerët dhe të vendosej për to nga të tjerët”, ka deklaruar ajo.
Ajo ka thënë se Hasan Prishtina i dha zë kërkesës së Kosovës për vetëvendosje në një periudhë kur vendimet për popujt shpesh merreshin pa pjesëmarrjen e tyre.
“Pas Luftës së Parë Botërore, ai i dha zë kërkesës së Kosovës brenda kërkesës më të gjerë shqiptare për vetëvendosje. Kosova ende nuk ishte shtet, por pretendimi që më vonë do ta përcaktonte historinë e saj moderne ishte tashmë aty: një popull duhet të ketë të drejtë të vendosë për të ardhmen e vet”, ka thënë Haxhiu.
Ajo ka rikujtuar periudhat e vështira nëpër të cilat ka kaluar Kosova dhe duke theksuar se kërkesa për liri dhe vendimmarrje të popullit nuk mund të mbetej vetëm në nivel deklaratash.
“Tetë dekada më vonë, kjo kërkesë u rikthye nën zjarr. Kur autonomia ishte hequr, jeta publike ishte shpërbërë dhe civilët ishin dëbuar nga shtëpitë e tyre, e drejta e një populli për të vendosur për të ardhmen e vet nuk mund të mbetej më vetëm çështje fjalësh”, ka shtuar Haxhiu.
Haxhiu ka vlerësuar rolin e Shteteve të Bashkuara në historinë e Kosovës, duke thënë se mbështetja amerikane ka qenë përcaktuese në rrugëtimin drejt lirisë dhe ndërtimit të institucioneve të shtetit.
“Për popullin e Kosovës, udhëheqja amerikane u bë pjesë e historisë sonë kombëtare, pasi ndryshoi rrjedhën e historisë sonë. Kjo liri u bë Republika e Kosovës. Ajo mori formë përmes institucioneve, zgjedhjeve, gjykatave, forcave të sigurisë dhe rendit kushtetues që u përket të gjithë qytetarëve të saj. Në 250-vjetorin e pavarësisë së Amerikës, ne nderojmë Shtetet e Bashkuara, para së gjithash për idenë mbi të cilën ajo u themelua: që pushteti duhet t’u japë llogari qytetarëve. Për shqiptarët dhe për Republikën e Kosovës sot, kjo ide u bë realitet përmes historisë. Ajo u bë realitet kur udhëheqja amerikane ndihmoi që e drejta për liri të shndërrohej nga një kërkesë në një të ardhme”, tha tutje Haxhiu
