Në tri vitet e fundit, Izraeli ka sulmuar jo vetëm palestinezët në Gaza dhe në Bregun Perëndimor të pushtuar, por edhe disa shtete sovrane të Lindjes së Mesme – nga Libani në Siri, Jemen dhe së fundmi Iran – duke e forcuar imazhin e tij si një faktor destabilizues në këtë rajon të paqëndrueshëm.
Ndërkohë që Türkiye, një anëtare e NATO-s, ka ndjekur prej kohësh zgjidhje paqësore për t’u dhënë fund konflikteve të ndryshme, nga Ukraina në Gaza dhe Iran, Izraeli ka përdorur çdo mjet për të penguar përpjekjet paqësore të Ankarasë.
“Qëndrimi armiqësor i Izraelit ndaj Türkiye është rritur veçanërisht në dy vitet e fundit, duke dërguar mesazhe kërcënuese ndaj Ankarasë me tone ushtarake”, thotë analisti politik me bazë në Ankara, Gokhan Batu, duke iu referuar tensioneve në rritje që nga 7 tetori 2023.
Türkiye ka qenë një nga kritikët më të zëshëm të Izraelit që kur Tel Avivi nisi luftën e tij gjenocidale në Gaza, e cila ka vrarë qindra mijëra njerëz dhe e ka shndërruar enklavën palestineze në rrënoja.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu është përballur me vëmendje dhe kritika në rritje në mbarë botën, madje një gjykatë ndërkombëtare ka lëshuar edhe urdhër arresti ndaj tij.
Ai po përballet gjithashtu me kritika në rritje në vend, ku liderë politikë, zyrtarë ushtarakë dhe publiku shprehin zemërimin e tyre për përdorimin e luftërave si mjet për mbijetesë politike.
Batu thotë se antagonizmi në rritje i Izraelit ndaj Türkiyes duhet parë në kontekstin e zhvillimeve të fundit gjeopolitike.
“Kjo sjellje e Izraelit mund të kuptohet më mirë në kontekstin e kapacitetit në rritje të Türkiye në Lindjen e Mesme dhe shfaqjes së saj si i vetmi aktor i aftë për të balancuar Izraelin në rajon”, thotë ai për TRT World.
Industria në zhvillim e mbrojtjes e Türkiyes, me një histori të provuar – nga dronët e avancuar deri te kapacitetet në rritje detare që janë adoptuar nga shtete të tjera si Italia – e bën qeverinë e ashpër të Netanyahut nervoze, sipas Batu.
Türkiye do të presë një samit të rëndësishëm të NATO-s këtë verë, ku Aleanca perëndimore do të ketë mundësinë të shqyrtojë tensionet gjeopolitike në rritje, nga Europa Lindore deri në Lindjen e Mesme.
Türkiye, ushtria e dytë më e madhe në NATO, dhe Mbretëria e Bashkuar së fundmi nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje, duke e dëshmuar edhe një herë rëndësinë e Ankarasë për aleatët perëndimorë.
Pse NATO-ja ka rëndësi?
Izraeli nuk është i kënaqur me anëtarësimin e Türkiyes në NATO, i cili e pengon Tel Avivin të kundërshtojë në mënyrë aktive praninë në rritje të Ankarasë në zona të ndryshme, nga Libia në Somali dhe Siri, thotë Ali Burak Daricili, akademik në Universitetin Teknik të Bursës.
Pavarësisht veprimeve agresive të lidershipit aktual izraelit, të cilin ai e quan “teokratik radikal”, Türkiye do të vazhdojë të mbetet një aktor racional politik, duke iu përgjigjur provokimeve të qeverisë Netanyahu në mënyrë të arsyeshme, shton Daricili.
Ndërsa Türkiye përpiqet ta ruajë integritetin territorial të Somalisë duke ndërmjetësuar mes Somalisë dhe Etiopisë, Izraeli synon destabilizimin e rajonit duke njohur Somalilandin si shtet të pavarur.
Ashtu si në Afrikën Lindore, Türkiye ka punuar edhe për t’i parandaluar dhe për t’i ulur tensionet në konfliktin me Iranin./trt
